تفاوت عقل و فطرت مبنایی برای تفاوت حقوق(اجتماعی): بررسی انتقادی آرای علامه طباطبایی در تفسیر آیات زنان

یکی از مباحثی که علامه طباطبایی در تفسیر المیزان بدان توجه ویژه داشته است نگاه متفاوت تفسیری به آیات ناظر بر زنان است. وی در بررسی این آیات به وجوه مختلف تاریخی، حقوقی، اجتماعی پرداخته و ابعاد جدیدی را مطرح کرده که در کتب تفسیری متقدم کمتر بدان توجه شده بود. لکن در کنار این دقایق تفسیری با تامل وتعمق در آراء ایشان به نظر می رسد علامه در ارائه نظرات خود به مبانی استناد می کند که برای اثبات آن شواهدکافی اقامه نمی شود. عقل و فطری بودن احکام ازمحوریترین مبانی تفسیری آیات زنان در المیزان است. علامه با پیش فرض گرفتن برتری عقل مردان بدون ارائه مستندات عقلی یا شواهد نقلی به تفسیر آیات مربوط به زنان پرداخته واین مبنا در آراء ایشان محور اصلی تفاوتهای حقوقی بین زن و مرد قرارگرفته است. قوامیت مردان بر زنان به علت برتری خرد مردان است. ممنوعیت زنان از برخی مناصب حکومتی بعلت ضعف عقلانیت زن است و حتی تفاوت ارث نیز به برتری جایگاه تدبیر مردانه برمی گردد.علامه برای تعدد زوجات مصالحی را برمی شمرد اما اقتضای آنرا برای مردان امری کاملا فطری می داند و شهوتی که نباید برای این جنس به هیچ وجه محصور شود نکته ای که ممکن است شبهه سوگیری جنسیتی رابه دنبال داشته باشد.

کلیدواژه ها:

علامه طباطبایی ، تفسیر المیزان ، زن ، عقل ، فطرت ، قوامیت ، تعدد زوجات