<span dir="RTL" lang="FA">دیرینه شناسی اندیشه های کلامی و فقهی در نسبت با مسئله نیابت عام امام و مرجعیت در شیعه

عالمان شیعه پس از وقوع غیبت به دلیل منع تعیین جانشین خاص، با طرح مسائل کلامی و فقهی، ضمن سامان دادن به منابع معرفت و اندیشه، مسئله نیابت عام و جانشینی امامان را نیز برای آیندگان حل کردند. این مسئله با مطالعات تاریخی کشف نمی شود. از این رو با رویکرد دیرینه شناسانه به بررسی اندیشه عالمان شیعه در مواجهه با نصوص می پردازیم. بهره گیری از نصوص برای شیعیان همان محدودیت را داشت که پیش تر اهل سنت تجربه کرده بودند. بنابراین ناگزیر باید ضمن جستجوی هویت مستقل دربرابر اهل سنت، در فقدان مرجعیت نصوص، تکلیف خود را درباره موضوع نیابت امام مشخص کنند.این پژوهش با توصیف و تحلیل احکام و گزاره های عالمان تاثیرگذار نخستین دوران پس از غیبت، ضمن نشان دادن نخستین اندیشه های کلامی و فقهی ایشان، نشان می دهد چگونه عالمان شیعه پس از دوران غیبت در گسست و فاصله گذاری با اهل سنت توانستند جایگاه خود را معطوف به دانش و اندیشه های کلامی و فقهی، نزد شیعیان هویتی بخشند که از آن در دوره غیبت به همان نقش نیابت و جانشینی عام تعبیر می شود.

کلیدواژه ها:

دیرینه شناسی ، نیابت عام ، عقل ، قاعده لطف ، حدیث ، اجماع ، اجتهاد