جایگاه عقل در پیامدگرایی مبتنی بر شهود و نقد آن از منظر آیت الله جوادی آملی

یکی از مباحث مهم در فلسفه اخلاق، تبیین منابع اثرگذار در تبیین احکام اخلاقی است. در این بین، از دیرباز بحث های عمیقی در تبیین جایگاه و قلمروی عقل در اخلاق صورت گرفته و برخی منتهای سخن را تا بدانجا رسانیده اند که منشا گزاره های اخلاقی را عقل و اصول عقلانی دانسته اند. هنری سیجویک در فلسفه اخلاق خود، به دنبال یافتن مبنایی عینی و جهان شمول برای قضاوت های اخلاقی است و شهود عقلانی را عاملی اساسی در کشف اصول اخلاقی و ارزش های اخلاقی می داند که غایت آن ها، بهینه سازی نتایج و پیامدهای اعمال است. وی با تمایز قائل شدن میان انواع مختلف شهود، بر نقش عقل در پالایش و نظام مندسازی این شهودها تاکید می کند تا از تناقضات و نسبیت گرایی اخلاقی جلوگیری کند. در مقابل، آیت الله جوادی آملی، با اتکا بر مبانی فلسفه اسلامی و آموزه های وحیانی، علاوه بر اینکه عقل را منبعی اساسی در حوزه اخلاق می داند و حتی در مواردی قائل به استقلال عقل در این حوزه است، اما برخلاف سیجویک از وحی که خود منبع ارزشمند دیگری در این حوزه است، غفلت نمی ورزد. در این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد انتقادی سعی بر این است تا ضمن تبیین جایگاه عقل در نظریه اخلاقی سیجویک به نقد آن از منظر آیت الله جوادی آملی پرداخته شود. سیجویک به دنبال ایجاد یک نظام اخلاقی مبتنی بر شهودهای عقلانی است، اما آیت الله جوادی آملی علاوه بر تاکید بر نقش عقل در حوزه اخلاق به ضرورت اتکا و توجه به وحی و معنویت نیز در این زمینه تاکید دارند و رویکرد پیامدگرایانه مبتنی بر شهود صرف را فاقد پشتوانه کافی برای دستیابی به سعادت حقیقی انسان می داند.

کلیدواژه ها:

کلیدواژه‎ها: اخلاق ، عقل ، پیامدگرایی مبتنی بر شهود ، جوادی آملی ، سیجویک