تحلیلی بر مفاهیم موجهاتی ضرورت و دوام در آثار ابن سینا

مفهوم ضرورت در فلسفه و منطق ابن سینا یکی از مسائل بنیادین است که به دلیل پیچیدگی های منطقی و هستی شناختی نیازمند بررسی دقیق است. ابن سینا در آثار خود، به ویژه «الشفاء» و «الاشارات والتنبیهات» تعاریف و تقسیم بندی های متفاوتی از ضرورت ارائه داده که با دیدگاه های ارسطو و فارابی پیوند دارد، اما با نوآوری هایی همراه است. این پژوهش باهدف تحلیل مفهوم ضرورت نزد ابن سینا به بررسی اقسام و تفاوت های این مفهوم در آثار او می پردازد. روش تحقیق مبتنی بر تحلیل متنی آثار ابن سینا، شامل «الشفاء»، «الاشارات» و دیگر آثار و مقایسه آن ها با دیدگاه های شارحان و تحلیل های معاصر مانند رشر، هاجز، پل تام، سلوی شاطی و ... است. ضرورت این تحقیق در روشن سازی تمایزات ظریف میان ضرورت و دوام و رفع ابهامات تفسیری در منطق موجهات ابن سینا نهفته است. نتایج تحقیق نشان می دهد که ابن سینا در «العباره» از کتاب «الشفاء» ضرورت را با دوام مرتبط می داند، اما در بخش «القیاس» همین کتاب و «الاشارات و تنبیهات» میان دوام و ضرورت تمایز گذاشته است. تفسیر صرفا زمانی از ضرورت ناکافی است، زیرا ضرورت نزد او ابعادی وجودی و منطقی فراتر از دوام دارد. این پژوهش پیشنهاد می دهد که فرمول های ضرورت بازنگری شوند تا با نظام فکری ابن سینا سازگار شوند.

کلیدواژه ها:

ضرورت ، ابن سینا ، دوام ، جهت ، امکان