مناقشه ابوریحان بیرونی و ابن­ سینا درباره کون و فساد افلاک: تحلیلی روش شناختی از مرز تجربه در پارادایم ارسطویی

در مقاله پیش­رو هدف ما بررسی یکی از پرسش­ و پاسخ­هایی است که درباره کون و فساد افلاک بین ابوریحان بیرونی و ابن­سینا ردوبدل شده است. در این پرسش بیرونی با انگیزه هایی علمی (نه فلسفی یا الهیاتی) در این دیدگاه غالب ارسطو­یی مناقشه می­کند که مطابق آن، آسمان و عالم فوق­القمر کون و فساد نمی­پذیرد. این مناقشه دو جنبه دارد: یکی فلسفی و دیگری کیهان­شناختی. ما سعی داریم جنبه کیهان شناختی آن را تحلیل کنیم. به طور خاص روی روش­شناسی طرفین تمرکز می­کنیم و نشان می­دهیم بیرونی با تکیه بر مشاهده تغییر کوه­ها در سطح زمین و استفاده از استدلالی استقرایی، سعی در تعمیم مدعایی درباره عالم تحت قمر به عالم فوق قمر را دارد تا بدین ترتیب برخی از عناصر دیدگاه ارسطویی را به چالش بکشد. درمقابل ابن­سینا سعی دارد با تکیه بر دلایلی ارسطویی با تعمیم مدنظر بیرونی مخالفت کند.

کلیدواژه ها:

پارادایم ارسطویی ، استقرا ، تعمیم ، فساد افلاک ، عالم فوق القمر ، عالم تحت القمر