معرفی و بررسی تحلیلی شرح قصیده عینیه (روحیه) ابن سینا تالیف مصنفک شاهرودی بسطامی، براساس نسخ خطی این اثر

معرفی و بررسی تحلیلی یکی از شروح مهم و گمنام قصیده عینیه ابن سینا، اثر «شیخ علی بن مجدالدین محمد» مشهور به مصنفک شاهرودی بسطامی (متوفای ۸۷۵ ق) موضوع پژوهش حاضر است. او که از احفاد و نوادگان فخرالدین رازی است، در علوم مختلفی ازجمله ادبیات عرب، فقه، کلام، تفسیر و عرفان تبحر داشت. وی شرح مذکور را در سال ۸۳۷ ق. در بسطام تالیف کرد و پس از مهاجرت به آناتولی آن را به سلطان محمد فاتح، پادشاه عثمانی، تقدیم نمود. این شرح مبتنی بر منابع گسترده ای از متون دینی (آیات و احادیث) تا منابع فلسفی، کلامی و عرفانی نگاشته شده و نمونه ای برجسته از تلفیق فلسفه، کلام و عرفان در سنت اسلامی و گواهی بر پیوند ناگسستنی حکمت سینوی با عرفان اسلامی است. هدف اصلی این پژوهش معرفی، تحلیل محتوایی و تبیین شیوه ای است که مصنفک در تفسیر این قصیده به کاربرده است. این تحقیق با روش توصیفی تحلیلی با اتکا به منابع کتابخانه ای و بر پایه نسخه شناسی چهار دست نویس معتبر از شرح مذکور انجام شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد شرح مصنفک بر قصیده عینیه از مغفول مانده ترین میراث تفسیری حکمت سینوی است که در ضمن وفاداری به نظام فکری ابن سینا، خوانشی مبتنی بر لایه ­های متعدد معنایی از متن ارائه می­دهد و حاکی از این است که او براساس روش تفسیری خود، حکمت سینوی را در پیوند با مبانی عرفان و کلام اسلامی بررسی می­کند. این پژوهش با بررسی مجموعه­ دست نوشته­های اثر مذکور نقش مصنفک را به عنوان پلی در انتقال میراث فکری خراسان به سرزمین عثمانی برجسته می سازد.

کلیدواژه ها:

قصیده عینیه ، قصیده روحیه ، مصنفک شاهرودی بسطامی ، نسخ خطی ، ابن سینا ، حکمت سینوی