بررسی اهمیت پویایی های عاملیت توزیع شده میان معلمان، دانش آموزان و سامانه های خودگردان هوشمند در کلاس درس

زمینه و هدف: با ورود شتابان سامانه های خودگردان هوشمند (IAS) به فضای آموزشی، پارادایم سنتی کنترل کلاس درس به طور بنیادی دگرگون شده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل پویایی های عاملیت توزیع شده (Distributed Agency) میان سه رکن اصلی محیط یادگیری—یعنی معلمان، دانش آموزان و سامانه های هوشمند—تدوین شده است. پرسش محوری این است که چگونه تعامل میان عاملیت انسانی و ظرفیت های الگوریتمیک این سامانه ها، بازتعریف نوینی از استقلال و مسئولیت پذیری در کلاس درس رقم می زند.روش شناسی: این مطالعه با بهره گیری از رویکرد نظری «نظریه کنشگر-شبکه» (ANT) و متدولوژی کیفی تحلیل پدیدارشناختی، به بررسی تعاملات کلاس درس در محیط های مجهز به هوش مصنوعی پرداخته است. داده ها از طریق مشاهده مشارکتی و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با کنشگران آموزشی در زیست بوم های دیجیتال جمع آوری و با استفاده از تحلیل مضمونی کدگذاری و دسته بندی شده اند تا الگوهای عاملیت در بستر تقابل میان معلمان و فناوری های خودگردان استخراج گردد.یافته ها: نتایج پژوهش نشان می دهد که عاملیت در کلاس های هوشمند به جای آنکه در اختیار یک عامل واحد (معلم) باشد، به صورت شبکه ای و توزیع شده میان انسان و ماشین بازتولید می شود. این پویایی، در حالی که بار شناختی معلمان را کاهش داده و امکان شخصی سازی یادگیری را برای دانش آموزان فراهم می آورد، چالش های جدیدی نظیر «تقلیل عاملیت انسانی» و «ابهام در مرجع تصمیم گیری» را نیز ایجاد کرده است. یافته ها حاکی از آن است که کیفیت مشارکت دانش آموزان مستقیما با نحوه مدیریت این پویایی های توزیع شده توسط معلم و درک شهودی او از ماهیت «همکارانه» یا «دستوری» سامانه های هوشمند ارتباط مستقیم دارد.نتیجه گیری: تعامل میان معلمان و سامانه های خودگردان هوشمند نباید به مثابه تقابل جایگزینی، بلکه باید به عنوان یک «هم افزایی عاملی» نگریسته شود. برای تحقق یک یادگیری اثربخش، ضروری است مدل های педагоги طراحی شوند که در آن ها معلمان نه تنها کاربر فناوری، بلکه «طراحان پویایی های عاملیت» باشند. این رویکرد به دانش آموزان اجازه می دهد تا در تعامل با سامانه های هوشمند، عاملیت انتقادی خود را تقویت کرده و به سوژه هایی فعال در زیست بوم های آموزشی نوین تبدیل شوند. این پژوهش پیشنهاد می کند که سیاست گذاران آموزشی با بازبینی در برنامه های تربیت معلم، بر توسعه «سواد عاملیتی» در عصر هوش مصنوعی تمرکز کنند.