بررسی الگوی تدریس مبتنی بر شواهد در معلمان ابتدایی با بهره گیری از کلان داده های آموزشی

در عصر تحول دیجیتال نظام های آموزشی، بهره گیری از کلان داده ها (Big Data) به عنوان اهرمی برای بهبود کیفیت فرایند یاددهی-یادگیری، از سطحی نظری به ابزاری عملیاتی در کلاس های درس تبدیل شده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین و ارزیابی «الگوی تدریس مبتنی بر شواهد» در میان معلمان دوره ابتدایی انجام شده است؛ رویکردی که در آن تصمیمات آموزشی نه بر پایه حدس و گمان، بلکه بر اساس تحلیل های دقیق داده های عملکردی دانش آموزان اتخاذ می شود. مساله اصلی این پژوهش، فقدان یک الگوی بومی و کارآمد برای تبدیل حجم عظیم داده های آموزشی (شامل نتایج آزمون های مستمر، رفتارهای کلاسی و مشارکت دیجیتال) به راهبردهای تدریس شخصی سازی شده است.روش شناسی پژوهش از نوع آمیخته (کمی-کیفی) است که در دو فاز اجرایی طراحی شده است. در فاز کمی، داده های تحصیلی ۵۰۰ دانش آموز ابتدایی از طریق سامانه های مدیریت یادگیری (LMS) استخراج و با استفاده از الگوریتم های تحلیل پیش بینانه مورد واکاوی قرار گرفت. در فاز کیفی، با بهره گیری از روش پدیدارشناسی، تجربیات ۲۰ معلم منتخب که در تدریس خود از تحلیل های داده محور استفاده می کردند، از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته مورد تحلیل مضمون قرار گرفت. یافته های پژوهش نشان می دهد که به کارگیری کلان داده ها در الگوی تدریس مبتنی بر شواهد، موجب تغییر پارادایم از «تدریس یکسان برای همه» به «تدریس متمایز و شخصی سازی شده» می گردد. نتایج تحلیل ها حاکی از آن است که معلمان استفاده کننده از این الگو، قادرند در کوتاه ترین زمان، بدفهمی های مفهومی دانش آموزان را شناسایی کرده و مداخلات آموزشی هدفمند (Targeted Interventions) را طراحی نمایند.خروجی نهایی این پژوهش، ارائه یک الگوی مفهومی-عملیاتی است که در آن چهار مولفه اصلی شامل: «جمع آوری خودکار داده های آموزشی»، «تحلیل هوشمند وضعیت یادگیری»، «بازخورد آنی به فراگیران» و «تعدیل راهبردهای تدریس» به عنوان ارکان اساسی تدریس مبتنی بر شواهد تبیین شده اند. نتایج این پژوهش ضمن تاکید بر ضرورت ارتقای سواد داده ای (Data Literacy) معلمان، پیشنهاد می کند که سیاست گذاران آموزش ابتدایی باید با فراهم سازی زیرساخت های تحلیل داده، فرصت تعامل نظام مند معلمان با داده های آموزشی را فراهم آورند تا زمینه تحقق عدالت آموزشی و ارتقای اثربخشی تدریس در سطوح پایه بیش از پیش مهیا گردد.