نقش همکاری مدرسه و خانواده در پیشگیری از افت تحصیلی دانش آموزان

افت تحصیلی یکی از مهم ترین چالش های نظام های آموزشی در سراسر جهان به شمار می آید و پیامدهای فردی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی گسترده ای برای دانش آموزان، خانواده ها و جامعه به همراه دارد. بسیاری از پژوهش ها نشان داده اند که افت تحصیلی صرفا ناشی از ضعف توانایی های شناختی دانش آموزان نیست، بلکه مجموعه ای از عوامل فردی، خانوادگی، مدرسه ای، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی در شکل گیری آن نقش دارند. در میان این عوامل، همکاری مستمر و هدفمند میان خانواده و مدرسه به عنوان یکی از مهم ترین راهکارهای پیشگیری از افت تحصیلی شناخته می شود. زمانی که خانواده و مدرسه به عنوان دو نهاد اصلی تربیتی دارای ارتباط موثر، برنامه ریزی مشترک و تعامل سازنده باشند، امکان شناسایی به موقع مشکلات آموزشی، رفتاری و روان شناختی دانش آموزان افزایش یافته و از بروز بسیاری از مشکلات تحصیلی جلوگیری خواهد شد.هدف این پژوهش بررسی نقش همکاری مدرسه و خانواده در کاهش و پیشگیری از افت تحصیلی دانش آموزان دوره ابتدایی است. در این پژوهش ضمن بررسی مبانی نظری مرتبط با مشارکت خانواده و مدرسه، ابعاد مختلف همکاری والدین با معلمان، مدیران و مشاوران مدارس مورد بررسی قرار گرفته است. همچنین تاثیر عواملی نظیر ارتباط مستمر والدین با مدرسه، مشارکت در برنامه های آموزشی، نظارت بر انجام تکالیف، ایجاد محیط مناسب برای مطالعه، حمایت عاطفی از دانش آموز و هماهنگی میان خانه و مدرسه بر عملکرد تحصیلی دانش آموزان تحلیل شده است.نتایج مطالعات انجام شده نشان می دهد دانش آموزانی که والدین آنان ارتباط منظم با مدرسه دارند، نسبت به سایر دانش آموزان از انگیزه تحصیلی بیشتر، عزت نفس بالاتر، مسئولیت پذیری بیشتر، غیبت کمتر، رفتارهای اجتماعی مناسب تر و عملکرد آموزشی مطلوب تری برخوردار هستند. از سوی دیگر، ضعف ارتباط میان خانه و مدرسه موجب کاهش انگیزه یادگیری، افزایش مشکلات رفتاری، افت عملکرد تحصیلی و در برخی موارد ترک تحصیل می شود.یافته های پژوهش همچنین بیانگر آن است که موفقیت برنامه های آموزشی زمانی تضمین می شود که خانواده و مدرسه به عنوان دو شریک آموزشی با اهداف مشترک فعالیت کنند. برگزاری جلسات منظم اولیا و مربیان، استفاده از فناوری های نوین ارتباطی، آموزش مهارت های فرزندپروری، مشارکت والدین در فعالیت های مدرسه، تقویت اعتماد متقابل میان معلمان و خانواده ها و ایجاد برنامه های مشترک آموزشی از مهم ترین راهکارهای افزایش تعامل میان این دو نهاد محسوب می شوند.در مجموع می توان نتیجه گرفت که همکاری اثربخش مدرسه و خانواده نه تنها موجب کاهش افت تحصیلی می شود، بلکه زمینه رشد همه جانبه دانش آموزان، افزایش کیفیت آموزش، ارتقای سلامت روان، تقویت سرمایه اجتماعی مدارس و تحقق اهداف نظام تعلیم و تربیت را نیز فراهم می کند. بنابراین ضروری است سیاست گذاران آموزشی، مدیران مدارس و خانواده ها با برنامه ریزی منسجم، زمینه گسترش این همکاری را فراهم آورند تا بتوان از بسیاری از مشکلات آموزشی پیشگیری کرد و فرصت های یادگیری برابر برای همه دانش آموزان ایجاد نمود.

کلیدواژه ها:

همکاری مدرسه و خانواده ، افت تحصیلی ، مشارکت والدین ، ارتباط خانه و مدرسه ، کیفیت آموزش ، یادگیری ، نظام آموزشی.