تبیین و ارائه مدل راهبردی مدیریت یکپارچه فضاهای عمومی در بافت های شهری تبریز مبتنی بر آینده پژوهی

گسترش شتابان شهرنشینی و پیچیدگی های مدیریت شهری در کلان شهرهایی مانند تبریز، موجب تشدید چالش هایی چون اختلال در کارکرد، افت کیفیت زیست­پذیری و کاهش سرزندگی فضاهای عمومی شده است. بااین حال، تاکنون مدل راهبردی یکپارچه مبتنی بر آینده پژوهی برای بافت های متفاوت تبریز، ارائه نشده است. مدیریت بخش­گونه و فاقد چشم انداز بلندمدت این فضاها، ناتوانی در مواجهه با ناپایداری ها و تغییرات آینده را در پی داشته است؛ ازاین رو، هدف اصلی این پژوهش، تبیین و ارائه یک مدل راهبردی مدیریت یکپارچه فضاهای عمومی در بافت های شهری تبریز با رویکرد آینده پژوهی است تا با نگاهی پیش­نگر و کل نگر، چارچوبی منسجم برای ارتقای پایدار این فضاها فراهم­آورد. روش شناسی: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، آمیخته (کیفی-کمی) است. در مرحله کیفی، با استفاده از روش تحلیل مضمون و مصاحبه نیمه­ساختاریافته با ۲۰ خبره (مدیران شهری، اساتید دانشگاه و برنامه ریزان شهری)، عوامل کلیدی موثر بر مدیریت فضاهای عمومی در افق آینده تبریز استخراج­شد. در مرحله کمی، این عوامل در قالب پرسشنامه ای مبتنی بر تکنیک تحلیل اثرات متقاطع میک­مک در اختیار ۳۰ نفر از خبرگان قرارگرفت که روایی محتوایی آن با نظر خبرگان و پایایی آن با روش بازآزمون تایید شد تا با شناسایی پیشران های کلیدی و ماتریس تاثیرات متقابل تحلیل­گردد. جهت تحلیل، از نرم افزار میک­مک استفاده شد. یافته ها نشان­داد که مولفه مشارکت ذی نفعان با امتیاز تاثیرگذاری ۸۸، بیشترین تاثیر را بر سیستم داشته است، درحالی که مولفه کیفیت فضای عمومی  با امتیاز ۶۷ کمترین تاثیرگذاری را دارا بود. همچنین، شش عامل کلیدی بر اساس سهم اثرگذاری مستقیم و غیرمستقیم شناسایی­شدند که در راس آن ها جلب سرمایه و مشارکت بخش خصوصی با امتیاز ۷۹۸ (مستقیم) و ۶۶۰ (غیرمستقیم) قراردارد. مدل نهایی به صورت یک چارچوب چهار لایه ارائه­شد که تمرکز راهبردی بر سه عامل محرک اصلی (با میانگین امتیاز بیش از ۷۳۰) را به عنوان مولفه اصلی جهت تحول سیستم پیشنهاد می کند. نوآوری پژوهش در تلفیق سه عنصر مدیریت یکپارچه نهادی، رویکرد آینده پژوهی مبتنی بر عدم قطعیت ها و تمایز بافت های شهری تبریز در قالب یک مدل راهبردی است.

کلیدواژه ها:

مدل راهبردی ، مدیریت فضاهای عمومی ، بافت های شهری ، آینده پژوهی ، نرم افزار میک مک