اثر تنش شوری بر برخی خصوصیات مورفوفیزیولوژیک و عملکردی گالگا (Galega officinalis) در محیط های کشت متنوع

سابقه و هدف: تنش شوری یکی از مهم ترین چالش های محیطی است که به ویژه در مناطق خشک و نیمه خشک جهان به طور فزاینده ای احساس می شود. گیاهان مختلف نسبت به شوری واکنش های متفاوتی نشان می دهند و درک این واکنش ها می تواند به بهبود روش های کشاورزی و افزایش تاب آوری گیاهان کمک کند. گالگا (Galega officinalis L.) گیاهی علفی و چند ساله متعلق به تیره پروانه آسا می باشد. قسمت هوایی آن حاوی مجموعه ای از مواد کاهنده قند خون می باشد و از این گیاه به عنوان ضد دیابت استفاده می شود. علاوه بر کاربردهای زراعی، گالگا دارای خواص دارویی نیز است. در طب سنتی، از آن برای درمان بیماری های مختلف از جمله دیابت، مشکلات گوارشی و التهابات استفاده می شود. گیاه گالگا به عنوان یک منبع ارزشمند پروتئین و علوفه، به خاطر ویژگی های مرفولوژیک و عملکردی اش در شرایط نامساعد محیطی مورد توجه قرار گرفته است. این تحقیق با هدف بررسی واکنش های محصول و اجزای عملکرد گیاه گالگا به تیمار تنش شوری و روش های مختلف کاشت انجام شد.مواد وروش ها: این آزمایش به صورت طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در سه محیط کشت (گلخانه، گلدان معمولی در هوای آزاد و گلدان بزرگ در مزرعه) در سال زراعی ۱۴۰۲ در دانشگاه ارومیه اجرا شد. تنش شوری در سه سطح، ۱/۰ (شاهد)، ۵ و ۱۰ دسی-زیمنس بر متر بود. صفات مختلف زراعی مانند ارتفاع بوته، تعداد شاخه فرعی، تعداد شاخه اصلی، عملکرد بیولوژیک، کارآیی مصرف آب بیوماس، عملکرد دانه، کارآیی مصرف اب عملکرد دانه، وزن ۱۰۰۰ دانه، وزن خشک بذر با غلاف، تلاش بازآوری، شاخص برداشت، سدیم، پتاسیم و پرولین اندازه گیری شد. تجزیه و تحلیل آماری داده ها با استفاده از نرم افزار SAS (نسخه ۱/۹) و MATATC انجام و مقایسه میانگین ها نیز توسط آزمون LSD در سطح احتمال خطای پنج درصد انجام شد. یافته ها: تنش شوری در هر سه محیط کشت سبب کاهش ارتفاع بوته، تعداد شاخه فرعی، تعداد شاخه اصلی، بیوماس، عملکرد، اجزای عملکرد دانه پتاسیم برگ گالگا و افزایش میزان پرولین و سدیم نسبت به شاهد شد. در شرایط گلخانه بوته ها وارد مرحله زایشی نشدند. بیشترین ارتفاع بوته (۶۶/۷۱ سانتی متر) و وزن ۱۰۰۰ دانه (۳۷/۵ گرم) در تیمار شاهد و کشت مزرعه ای و کمترین ارتفاع (۶۴/۳۱ سانتی-متر) و وزن هزار دانه (۳۳/۴ گرم) در تنش شوری ۱۰ دسی زیمنس بر متر و در شرایط کشت گلدانی هوای آزاد بدست آمد. در شرایط بدون شوری (شاهد)، بیشترین و کمترین عملکرد دانه (۸۲/۵ و ۳۵/۲ گرم در بوته) به ترتیب در شرایط مزرعه و گلدانی هوای آزاد بدست آمد.نتیجه گیری: کشت گلدانی گالگا در هوای آزاد در شوری ۵ و ۱۰ دسی زیمنس بر متر، حداکثر عملکرد را تولید کرد و همچنین به دلیل برتری کارآیی مصرف آب براساس عملکرد دانه، این روش کشت برای شرایط شور پیشنهاد می گردد.

کلیدواژه ها:

اجزای عملکرد ، کارآیی مصرف آب ، کشت گلدانی ، گالگا ، شوری