بررسی عوامل اثرگذار بر آزار سالمندان در خانواده های ایرانی: یک مرور نظام مند و فراتحلیل

مقدمه: سوءرفتار نسبت به سالمندان درمحیط خانواده یکی از انواع خشونت خانگی به شمار می آید. اغلب مطالعات مروری، شیوع سالمند آزاری در شکل های مختلف آن را گزارش داده و کمتر به عوامل تاثیرگذار بر سوءرفتار خانگی نسبت به سالمندان، پرداخته اند. هدف از پژوهش حاضر مرور نظام مند پژوهش های مرتبط و انجام فراتحلیلی از مهم ترین عوامل تاثیرگذار بر آزار سالمندان در بستر خانواده های ایرانی بود. مواد و روش کار: پایگا های اطلاعاتی ملی و بین المللی شامل magiran، sid، sivilica، IranMedex، Irandoc، Web of Science،google scholar، Scopus، PubMed، Embase، Science Direct، Springer و Emerald در بازه زمانی ۱۴۰۳-۱۳۷۰ جستجو شده و در نهایت ۱۵ سند علمی که کیفیت آنها بر اساس چک لیست استروب تایید گردید. با استفاده از نرم افزار جامع فراتحلیل مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته ها: تحلیل نتایج حاصل از ترکیب شدت اثر، نشان داد که متغیرهای جنسیت و وضعیت اقتصادی سالمندان به ترتیب با اندازه اثرات ترکیبی معادل ۰/۹۶۴ و ۰/۸۸۴ در سطح زیاد بر میزان آزاردیدگی آنان اثر داشته­اند. هم­چنین متغیرهای وضعیت تاهل و بار مراقبتی در حد متوسط و سایر متغیرهایی چون وضعیت سلامتی، تحصیلات و در نهایت سن سالمندان در حد پایین بر متغیر وابسته که همان آزار سالمندان در بستر خانواده است، اثر گذار بوده اند.  نتیجه گیری: با روند سالمندی جمعیت ایران، نیاز ویژه ای به وضع قوانین بازدارنده ی آزار سالمندان، به ویژه زنان و سالمندان متاهل در بستر خانواده وجود دارد. همچنین دستورالعمل های حمایتی از حقوق سالمندان و حفاظت از مالکیت آنان بر اموال و دارایی های شخصی در کنار تخصیص حمایت های مادی و غیرمادی از مراقبت کنندگان خانگی باید در دستور کار قرارگیرد. این اقدامات می توانند در کاهش بار مراقبتی مراقبت کنندگان، جلوگیری از ارتکاب به سوء رفتار نسبت به سالمندان و تداوم امر مراقبت و تکریم سالمندان در بستر خانواده نقش مهمی را ایفا کنند.

کلیدواژه ها:

Elder mistreatment ، Domestic violence ، Family caregiver ، Risk factors ، Elderly ، سوء رفتار نسبت به سالمندان ، خشونت خانگی ، مراقبت کنندگان خانوادگی ، عوامل خطرآفرین ، سالمند