نقش عوامل محیطی و دسترسی به خدمات بهداشتی- درمانی در خودگزارشی سلامت شهروندان تهرانی

مقدمه: امروزه سلامت به عنوان برآیند تعامل عوامل زیستی، اجتماعی و محیطی شناخته می شود؛ لذا ارزیابی افراد از سلامت خود، فراتر از وضعیت بالینی، به تجربه زیسته و تسهیلات دسترسی به خدمات درمانی وابسته است. نظر به تفاوت های چشمگیر مناطق شهر تهران در زیرساخت های رفاهی و کیفیت زیست محیطی، شناسایی محرک های محیطی موثر بر سلامت ادراک شده ضروری است. از این رو، پژوهش حاضر با بهره گیری از شاخص «خودگزارشی سلامت»، و با هدف تعیین نقش عوامل محیطی و میزان دسترسی به خدمات بهداشتی- درمانی بر خودگزارشی سلامت شهروندان تهرانی است. مواد و روش کار: این پژوهش به صورت مقطعی در سال ۱۴۰۴ بین ۴۰۰ نفر از بزرگسالان ساکن تهران اجرا شد. نمونه گیری به روش در دسترس و از طریق پرسشنامه محقق ساخته انجام گرفت. ابزار جمع آوری داده ها شامل اطلاعات جمعیت شناختی، شاخص های محیطی (محله زندگی و شرایط زیست محیطی)، میزان دسترسی به خدمات بهداشتی- درمانی بود. داده ها به صورت برخط از طریق سامانه پرس لاین گردآوری و با نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ تحلیل شد. برای توصیف داده ها از آمار توصیفی و برای تحلیل رابطه بین متغیرها از رگرسیون لجستیک تک متغیره و چندمتغیره استفاده شد. یافته ها: در مجموع، ۷۲/۳ درصد از شرکت کنندگان سلامت خود را در سطح «خوب» و بالاتر گزارش کردند. نتایج رگرسیون لجستیک چندمتغیره نشان داد که متغیرهای سن، طبقه اجتماعی، دسترسی به خدمات سلامت، و عوامل محیطی و محل زندگی، به طور معناداری با خودگزارشی سلامت نامطلوب مرتبط بودند. نتیجه گیری: یافته های این مطالعه نشان داد که خودگزارشی سلامت شهروندان تهرانی، افزون بر ویژگی های فردی و اجتماعی-اقتصادی، با شرایط محیطی محله و دسترسی به خدمات بهداشتی-درمانی ارتباط معناداری دارد. بهبود دسترسی عادلانه به خدمات سلامت و ارتقای کیفیت محیط های شهری، به ویژه در مناطق کمتر برخوردار، می تواند نقش مهمی در کاهش نابرابری های سلامت و بهبود سلامت ادراک شده جمعیت ایفا کند.

کلیدواژه ها:

Keywords: Self-rated health ، Social determinants of health ، Environmental factors ، Healthcare access ، Health inequalities ، Tehran. ، خودگزارشی سلامت ، عوامل محیطی ، دسترسی به خدمات بهداشتی- درمانی ، نابرابری در سلامت ، تهران