اولویت بندی عوامل موثر در بروز حوادث در خطوط نفتی با استفاده از تحلیل سلسله مراتبی فازی (FAHP): نمونه موردی شهرستان چابهار

زمینه و هدف: حوادث در خطوط انتقال نفت علاوه بر پیامدهای اقتصادی، موجب بروز مخاطرات زیست محیطی و انسانی قابل توجهی می شوند. شناسایی و اولویت بندی عوامل موثر در بروز این حوادث، زمینه ساز بهبود برنامه های ایمنی و کاهش ریسک های مرتبط است. هدف این پژوهش، تحلیل و رتبه بندی عوامل موثر بر بروز حوادث در خطوط نفتی شهرستان چابهار با بهره گیری از روش تحلیل سلسله مراتبی فازی (FAHP) می باشد. روش بررسی: پژوهش به صورت ترکیبی و توامان از داده های کمی و کیفی انجام شد. داده ها با استفاده از پرسش نامه تخصصی جمع آوری و از نظرات خبرگان حوزه ایمنی، بهداشت و محیط زیست (HSE) و انتقال نفت بهره برداری شد. تحلیل سلسله مراتبی فازی به منظور تعیین وزن و اولویت هر یک از عوامل فنی، انسانی و سازمانی در بروز حوادث مورد استفاده قرار گرفت. یافته ها: نتایج تحلیل نشان داد که عوامل فنی از جمله فرسودگی و استهلاک لوله ها بیشترین تاثیر را در بروز خرابی ها دارند. پس از آن، عوامل انسانی شامل خطای اپراتور، بی توجهی به هشدارها و ضعف در آموزش، در جایگاه دوم اهمیت قرار گرفتند. همچنین، کاستی های موجود در برنامه های ایمنی، نگهداری پیشگیرانه و عدم بهره گیری از فناوری های پایش هوشمند به عنوان عوامل کلیدی در افزایش حوادث شناسایی شدند. نتیجه گیری: اجرای موثر برنامه های ایمنی و تمرکز بر نوسازی تجهیزات، ارتقاء آموزش های تخصصی و بهره برداری از فناوری های نوین پایش می تواند به طور چشمگیری شاخص های حوادث را کاهش دهد. یافته های این تحقیق به عنوان مبنایی علمی جهت بهبود مدیریت ریسک و ارتقای ایمنی خطوط انتقال نفت در شهرستان چابهار و مناطق مشابه قابل استفاده است.

کلیدواژه ها:

ایمنی صنعتی ، خطوط انتقال نفت ، برنامه های پیشگیرانه ، عوامل انسانی ، شاخص های حوادث.