تحلیل محتوای کتاب فارسی پایه دهم بر اساس مولفه های لحن و نقش آن در انتقال مفاهیم آموزشی

کتاب های درسی فارسی، افزون بر آموزش مهارت های زبانی و ادبی، نقش مهمی در انتقال مفاهیم اخلاقی، دینی، اجتماعی و فرهنگی به دانش آموزان دارند. یکی از عوامل موثر در انتقال این مفاهیم، «لحن» است که به عنوان شیوه بیان نویسنده یا گوینده، در شکل دهی به پیام و تاثیرگذاری آن بر مخاطب نقش اساسی ایفا می کند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل محتوای کتاب فارسی پایه دهم بر اساس مولفه های لحن و بررسی نقش آن در انتقال مفاهیم آموزشی انجام شده است. روش پژوهش، توصیفی تحلیلی و مبتنی بر تحلیل محتوای کیفی است. جامعه پژوهش شامل تمامی درس ها، شعرخوانی ها، روان خوانی ها و بخش های گنج حکمت کتاب فارسی پایه دهم است. یافته ها نشان می دهد که لحن های تعلیمی، حماسی، عاطفی، عرفانی، ستایشی، روایی، تاملی، انتقادی و طنزآمیز در متن های کتاب به کار رفته اند. در میان آن ها، لحن تعلیمی بیشترین بسامد را دارد و در انتقال مفاهیم اخلاقی، تربیتی و آموزشی نقش محوری ایفا می کند. همچنین لحن های حماسی، عاطفی و عرفانی در انتقال ارزش های دینی، ملی و انسانی سهم چشمگیری دارند. نتایج پژوهش نشان می دهد که تنوع و تناسب لحن با محتوای متون، موجب افزایش تاثیرگذاری پیام های آموزشی و ارتقای درک و همذات پنداری دانش آموزان با مفاهیم ارائه شده در کتاب می شود.

کلیدواژه ها:

لحن ، تحلیل محتوا ، کتاب فارسی ، مفاهیم آموزشی