موانع ساختاری و نگرشی موثر بر اجرای مولفه های یادگیری عمیق در برنامه های درسی مدارس ایران

پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین موانع ساختاری و نگرشی موثر بر اجرای مولفه های یادگیری عمیق در برنامه های درسی مدارس ایران به انجام رسیده است. رویکرد پژوهش کیفی و از نوع پدیدارشناسی توصیفی بود که با استفاده از روش تحلیل محتوای استقرایی اجرا گردید. جامعه آماری شامل کلیه متخصصان برنامه درسی، معلمان باتجربه و مدیران مدارس دوره متوسطه شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۴‑۱۴۰۵ بود که با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و معیار اشباع نظری، تعداد ۲۵ نفر به عنوان مشارکت کننده انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها از مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق استفاده گردید و روایی و پایایی داده ها با استفاده از روش های بازبینی توسط مشارکت کنندگان، بررسی همکاران و ممیزی بیرونی مورد تایید قرار گرفت. داده های جمع آوری شده با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و با رویکرد هفت مرحله ای کلایزی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته های پژوهش نشان داد که موانع اجرای مولفه های یادگیری عمیق در برنامه های درسی مدارس ایران در دو دسته کلی موانع ساختاری و موانع نگرشی قابل طبقه بندی هستند. موانع ساختاری شامل پنج مولفه اصلی: محدودیت های زمانی و حجم بالای محتوای برنامه درسی، کمبود منابع و امکانات آموزشی، ساختار متمرکز و بوروکراتیک نظام آموزشی، نظام ارزشیابی سنتی و کم توجهی به توانمندسازی حرفه ای معلمان بود. موانع نگرشی نیز شامل چهار مولفه اصلی: باورهای سنتی معلمان درباره نقش خود و دانش آموز، مقاومت در برابر تغییر و نوآوری، نگرش منفی به روش های فعال تدریس و کم توجهی به عمق یادگیری در فرهنگ مدرسه بود. بر اساس یافته های پژوهش می توان نتیجه گرفت که اجرای موفق مولفه های یادگیری عمیق در برنامه های درسی ایران، نیازمند اصلاحات بنیادین در ساختارهای آموزشی و تغییر نگرش های موجود در میان ذی نفعان نظام تعلیم و تربیت است و بدون توجه همزمان به این دو دسته از موانع، هرگونه تلاش برای تعمیق یادگیری با شکست مواجه خواهد شد.

کلیدواژه ها:

یادگیری عمیق ، برنامه درسی ، موانع ساختاری ، موانع نگرشی ، مدارس ایران.