نقش روش های تدریس فعال در افزایش انگیزش تحصیلی

انگیزش تحصیلی یکی از پیشران های اصلی یادگیری عمیق، پایداری در تکلیف، مشارکت کلاسی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان است و کاهش آن در سال های اخیر به عنوان یکی از چالش های جدی مدارس گزارش می شود. از سوی دیگر، روش های تدریس فعال با جابه جاکردن نقش دانش آموز از «گیرنده منفعل» به «یادگیرنده مشارکت جو» می توانند زمینه های روان شناختی لازم برای شکل گیری انگیزش درونی و بیرونی را تقویت کنند. هدف پژوهش حاضر تبیین نقش روش های تدریس فعال در افزایش انگیزش تحصیلی دانش آموزان و ارائه چارچوبی کاربردی برای استفاده معلمان در کلاس درس است. این مطالعه با رویکرد توصیفی - تحلیلی و به روش مروری انجام شد و با بررسی نظام مند منابع علمی فارسی و انگلیسی مرتبط، محتوای پژوهش ها در قالب تحلیل محتوای کیفی سازمان دهی گردید. یافته ها نشان داد روش های تدریس فعال مانند یادگیری مشارکتی، حل مسئله، پروژه محور، پرسشگری و بحث کلاسی، یادگیری مبتنی بر کاوش و کلاس وارونه، از طریق تقویت سه مولفه «خودمختاری»، «شایستگی» و «ارتباط» (در فضای کلاس) و نیز افزایش ادراک ارزش تکلیف، خودکارآمدی و جهت گیری هدف یادگیری، انگیزش تحصیلی را به طور معناداری ارتقا می دهند. همچنین، کیفیت بازخورد توصیفی، عدالت و حمایت معلم، طراحی تکالیف معنادار و سطح مشارکت دانش آموزان نقش میانجی مهمی در اثربخشی این روش ها دارند. در پایان، بر اساس جمع بندی شواهد، یک چارچوب اجرایی برای طراحی تدریس فعال انگیزش زا ارائه می شود که می تواند به عنوان راهنمای عملی برای معلمان در برنامه ریزی، اجرا و ارزشیابی فعالیت های کلاسی به کار رود.

کلیدواژه ها:

تدریس فعال ، انگیزش تحصیلی ، یادگیری مشارکتی ، خودکارآمدی ، خودتعیین گری ، مشارکت کلاسی