فراسوی دیوارهای کلاس: واکاوی پدیدارشناختی عدالت آموزشی در تلاقی واقعیت های ساختاری و زیست جهان درسی

عدالت آموزشی فراتر از توزیع برابر امکانات فیزیکی، مفهومی است که در لایه های پنهان تعاملات تربیتی و زیست درسی یادگیرندگان معنا می یابد. مقاله حاضر با هدف واکاوی شکاف میان شعارهای برابری طلبانه و واقعیت های عینی در نظام های آموزشی، به بررسی مفهوم «زیست درسی» به عنوان تجلی گاه عدالت می پردازد. روش شناسی این پژوهش مبتنی بر رویکرد تحلیلی-انتقادی و سنت پدیدارشناسی است که با استناد به آرای نظریه پردازانی چون بوردیو، فرایره و اپل، به کالبدشکافی بازتولید نابرابری در پوشش برنامه های درسی می پردازد. یافته های این نوشتار نشان می دهد که عدالت آموزشی در واقعیت، تحت تاثیر سرمایه فرهنگی و برنامه های درسی پنهان، از معنای اصیل خود تهی شده و به ابزاری برای مشروعیت بخشی به تمایزات طبقاتی تبدیل گشته است. زیست درسی دانش آموزان در مناطق محروم، نه یک فرآیند رهایی بخش، بلکه تجربه ای از حاشیه نشینی شناختی است. در نهایت، مقاله بر ضرورت بازاندیشی در سیاست گذاری های آموزشی با تاکید بر بازگرداندن «عامل انسانی» و «عدالت توزیعی در محتوا» تاکید می ورزد.