بهبود وضعیت تغذیه ای هنرجویان با تاکید بر توزیع قرص آهن و ویتامین D: یک مطالعه اقدام پژوهی

این اقدام پژوهی با هدف بهبود وضعیت تغذیه ای هنرجویان هنرستان قائمیه شهرکرد ناحیه ۲ و ارتقای آگاهی و عملکرد آنان در زمینه مصرف مکمل های ضروری، به ویژه قرص آهن و ویتامین D، در سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۴ انجام شد. مسئله اصلی پژوهش، مشاهده نشانه های مرتبط با ضعف تغذیه ای، بی حوصلگی، افت تمرکز، خستگی زودرس، کاهش مشارکت در فعالیت های آموزشی و بی نظمی در مصرف مکمل ها در میان ۲۵۰ نفر از هنرجویان پایه های یازدهم و دوازدهم بود. این مسئله با توجه به نقش تغذیه در سلامت جسمی، نشاط روانی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان، به عنوان یک چالش تربیتی و آموزشی مورد توجه قرار گرفت.پژوهش حاضر از نوع اقدام پژوهی کاربردی بود که با رویکردی مشارکتی و مسئله محور اجرا شد. گردآوری اطلاعات از طریق مشاهده مستقیم، گفت وگو با هنرجویان، بررسی وضعیت حضور و مشارکت کلاسی، مشورت با کادر آموزشی و اجرایی مدرسه، و ارزیابی عادت های تغذیه ای دانش آموزان انجام گرفت. یافته های اولیه نشان داد که بخشی از هنرجویان به دلیل آگاهی ناکافی از اهمیت ریزمغذی ها، بی توجهی به مصرف منظم مکمل ها، الگوی غذایی نامناسب، حذف وعده صبحانه و کم توجهی خانواده ها به تغذیه دوران نوجوانی در معرض مشکلات تغذیه ای قرار دارند. همچنین مشخص شد که توزیع صرف مکمل بدون آموزش، پیگیری و فرهنگ سازی، اثربخشی مطلوبی نخواهد داشت.بر این اساس، مجموعه ای از راهکارهای مداخله ای طراحی و اجرا شد که شامل برنامه ریزی منظم برای توزیع قرص آهن و ویتامین D، آموزش چهره به چهره درباره اهمیت مصرف مکمل ها، آگاه سازی هنرجویان نسبت به پیامدهای کمبود آهن و ویتامین D، جلب مشارکت خانواده ها، همکاری با مسئولان مدرسه و پیگیری مستمر روند مصرف بود. همچنین تلاش شد با ایجاد فضای تشویقی و مسئولیت پذیری بیشتر در میان هنرجویان، نگرش آنان نسبت به سلامت تغذیه ای اصلاح شود و مصرف مکمل ها از یک فعالیت اداری به یک رفتار آگاهانه و پایدار تبدیل گردد.نتایج اقدام پژوهی نشان داد که اجرای مداخلات آموزشی و نظارتی، نقش موثری در افزایش میزان مصرف منظم مکمل ها، ارتقای آگاهی تغذیه ای، کاهش مقاومت دانش آموزان نسبت به مصرف قرص آهن و ویتامین D، و بهبود نسبی نشاط، تمرکز و مشارکت کلاسی داشته است. بررسی های پایانی حاکی از آن بود که بخش قابل توجهی از هنرجویان پس از اجرای برنامه، نگرش مثبت تری نسبت به مراقبت از سلامت خود پیدا کردند و همکاری خانواده و مدرسه نیز در این زمینه تقویت شد. در مجموع، یافته ها نشان داد که اقدام پژوهی مبتنی بر آموزش، پیگیری و مشارکت جمعی می تواند در بهبود رفتارهای تغذیه ای نوجوانان و ارتقای سلامت مدرسه محور، اثربخش و پایدار باشد.