بررسی نقش ذهن آگاهی، خودتنظیمی یادگیری و انگیزش تحصیلی در ارتقای کیفیت فرایند یاددهی یادگیری

آموزش و پرورش در جهان معاصر، دیگر صرفا به انتقال دانش و اطلاعات محدود نمی شود، بلکه به عنوان فرایندی پویا، تعاملی و چندبعدی شناخته می شود که هدف اصلی آن پرورش انسان هایی توانمند، خلاق، خودراهبر و دارای قابلیت یادگیری مادام العمر است. در این میان، کیفیت فرایند یاددهی یادگیری به عنوان یکی از مهم ترین شاخص های اثربخشی نظام های آموزشی، همواره مورد توجه پژوهشگران، سیاست گذاران آموزشی، معلمان و متخصصان علوم تربیتی قرار گرفته است. کیفیت این فرایند نه تنها بر میزان یادگیری، بلکه بر رشد شناختی، عاطفی، اجتماعی و شخصیتی فراگیران نیز تاثیر مستقیم دارد. هرچه کیفیت تعامل میان معلم، دانش آموز، محتوا و محیط یادگیری بالاتر باشد، احتمال دستیابی به اهداف آموزشی، پرورش مهارت های تفکر، حل مسئله، خلاقیت و یادگیری عمیق نیز افزایش خواهد یافت. در دهه های اخیر، تحول رویکردهای آموزشی از الگوهای سنتی و معلم محور به سوی رویکردهای یادگیرنده محور، موجب شده است که نقش ویژگی های فردی، روان شناختی و شناختی یادگیرندگان بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد. پژوهش های متعدد نشان داده اند که موفقیت تحصیلی و کیفیت یادگیری تنها به عوامل بیرونی نظیر امکانات آموزشی، برنامه درسی یا روش تدریس وابسته نیست، بلکه عوامل درونی یادگیرنده همچون ویژگی های شناختی، هیجانی، انگیزشی و رفتاری نیز سهم قابل توجهی در اثربخشی فرایند یادگیری ایفا می کنند. به همین دلیل، پژوهشگران علوم تربیتی و روان شناسی آموزشی تلاش کرده اند تا با شناسایی این عوامل، راهکارهایی برای ارتقای کیفیت آموزش و یادگیری ارائه دهند. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی نقش ذهن آگاهی، خودتنظیمی یادگیری و انگیزش تحصیلی در ارتقای کیفیت فرایند یاددهی یادگیری پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که ذهن آگاهی، خودتنظیمی یادگیری و انگیزش تحصیلی به صورت تعاملی و هم افزا نقش تعیین کننده ای در ارتقای کیفیت فرایند یاددهی یادگیری دارند و تقویت همزمان این سه سازه می تواند به بهبود تمرکز، افزایش مشارکت فعال و شکل گیری یادگیری عمیق و پایدار در دانش آموزان منجر شود.

کلیدواژه ها:

ذهن آگاهی ، خودتنظیمی یادگیری ، انگیزش تحصیلی ، یادگیری ، آموزش