« خوانش مفهوم «فرودست» در طراحی نقاب هوشمند «آیا فرودست می تواند سخن بگوید»از بهناز فرهی

گایاتری چاکراورتی اسپیواک، نظریه پرداز فمنیسم پسااستعماری، با وام گرفتن اصطلاح «فرودست» از سنت مطالعات مارکسیستی، این مفهوم انتقادی را در توصیف زنان، به مثابه دیگری فرودست و در حاشیه، در چهارچوب نظریه پسااستعماری تبیین کرد. «آیا فرودست می تواند سخن بگوید»، عنوان پروژه نقاب های تعاملی هوشمند، طراحی شده توسط بهناز فرهی، معمار و طراح لباس هوشمند ایرانی الاصل است که اجرای آن با الهام از نقاب های زنان بندری جنوب ایران، صورت گرفته است. پروژه نقاب های چشمک زن با ایجاد زبان اختصاصی برای ارتباط، به سوژه فرودست امکان مقاومت در برابر هژمونی مردسالار می دهد و با هدف گسترش حوزه طراحی انتقادی بر پیکره فناوری های نوین و هوشمند، طراحی شده است. پژوهش حاضر با بهره گیری از روش توصیفی-تحلیلی، بر آن است تا با اشاره به ظرفیت های گسترده پوشیدنی های تعاملی هوشمند در حوزه بیانگری و بسط مفاهیم انتقادی، به خوانش مفهوم فرهنگی سوبالترن و روابط در هم تنیده آن با مناسبات قدرت، بپردازد. یافته های پژوهش حاکی از آن است، مقاومت، به مثابه همبسته دائمی نهاد قدرت، درنقاب هوشمند «آیا فرودست می تواند سخن بگوید» ازطریق توسعه زبان فردی و تولید کد مورس توسط هوش مصنوعی، به محدود کردن سلطه سوژه می انجامد؛ تا جایی که می توان این کنش سوژه زدا و مرکز گریز را در شکل امکان «اشکال ایجابی مقاومت» از سوی دیگری فرودست، تفسیر کرد.

کلیدواژه ها:

"فرودست " ، " قدرت " ، " مقاومت " ، " بهناز فرهی " ، "نقاب هوشمند " ، "هوش مصنوعی"