مولفه های فمینیسم در فیلم های برگزیده جشنواره های بین المللی سه نسل از فیلم سازان زن ایرانی

این پژوهش به تبیین مولفه های فمینیسم در فیلم های سه نسل از فیلم سازان زن ایرانی برگزیده در جشنواره های بین المللی می پردازد. هدف، بررسی تطبیقی تحول این مولفه ها طی سه دهه (۱۳۷۰-۱۳۹۰) و شناخت تحولات رویکردهای سه نسل از فیلم سازان زن ایرانی به مسائل جنسیتی است. باوجود حضور برجسته زنان در سینمای پس از انقلاب ایران، مطالعات نظام مند درباره تجلی گفتمان فمینیسم در آثارشان، به ویژه آثاری که در جشنواره های بین المللی به نمایندگی از سینمای زنان ایران حضور داشته اند، انجام نشده است. این پژوهش با تمرکز بر شکاف موجود، به بررسی سیر تحول مولفه های فمینیستی در سه نسل فیلم سازان زن و تعامل آن با شرایط اجتماعی ایران می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهند که بنی اعتماد (دهه ۷۰) با فمینیسم رادیکال و موج دوم هم راستاست. میلانی (دهه ۸۰) به فمینیسم رادیکال، لیبرال و سوسیالیستی گرایش دارد، اما گرایش به فمینیسم رادیکال و موج دوم، در آثار او نیز، غالب است. پناهنده (دهه ۹۰) ضمن تاکید بر فمینیسم رادیکال و موج دوم فمینیسم، به فمینیسم لیبرال و موج اول فمینیسم رجعت می کند. از منظر کمی، داده ها تایید می کنند که بیش از ۹۰٪ مضامین در کل آثار منتخب، متعلق به موج های اول و دوم هستند و مولفه های موج سوم سهمی نزدیک به صفر دارند. بدین ترتیب، نتایج پژوهش بیانگر ایستایی گفتمانی در سینمای زنان ایران، و نشان دهنده آن است که این سینما علی رغم ظرفیت های انتقادی، در یک چرخه تکراری مطالبات حل نشده، گرفتار آمده است.

کلیدواژه ها:

سینمای زنان ایران ، مولفه های فمینیسم ، موج های فمینیسم