<span lang="AR-SA">رهنمون منشا مشروعیت حکومت دینی با تاکید بر آیات ۲۴۶ و ۲۴۷ سوره بقره و دیدگاه تفسیری علامه طباطبایی

این پژوهش با هدف واکاوی و تبیین بنیادهای مشروعیت حکومت دینی، بر اساس تفسیر علامه طباطبایی از آیات ۲۴۶ و ۲۴۷ سوره بقره، سامان یافته است. این آیات به روایت قرآن از واقعه درخواست مردم برای تعیین فرمانده ای جهت جنگ از سوی پیامبر بنی اسرائیل و نصب الهی طالوت به رهبری اشاره دارند و از این منظر، حاوی بنیانی قرآنی برای تحلیل مفهوم مشروعیت سیاسی در جامعه دینی هستند. رویکرد پژوهش کیفی و روش آن مبتنی بر تحلیل اسنادی و توصیفی-تحلیلی است. منابع اصلی پژوهش را تفسیر المیزان علامه طباطبایی و منابع تفسیری مکمل تشکیل می دهند. یافته های پژوهش حاکی از آن است که در منظومه فکری علامه، مشروعیت حکومت صرفا بر اساس خواست عمومی، وابستگی قبیله ای یا ملاک های مادی قابل توجیه نیست، بلکه نصب و اراده الهی نقطه کانونی مشروعیت به شمار می رود. در عین حال، نشانه هایی چون برخورداری از علم و قدرت اجرایی به مثابه شایستگی های عینی و همچنین اقبال و پشتیبانی مردمی، به عنوان شروط تحقق عینی و اجتماعی آن در نظر گرفته می شوند. این تحلیل همچنین نشان می دهد که از منظر علامه، سنت های الهی در جامعه همچون اصل تنازع بقا، انتخاب اصلح و تبعیت از محیط، گرچه بر نظم اجتماعی موثرند، اما تحت اشراف اراده و حکمت مطلق الهی معنا می یابند. بر این اساس، حکومت دینی مطلوب، حکومتی الهی–مردمی است که در آن، پیوند مشروعیت سیاسی با ولایت مطلق الهی و انتخاب آگاهانه مردم برقرار می گردد و این پیوند ضامن سعادت، صلاح و آبادانی جامعه خواهد بود.

کلیدواژه ها:

قرآن کریم ، علامه طباطبایی ، مشروعیت سیاسی ، حکومت دین ، ولایت الهی ، مقبولیت مردمی ، آیه ۲۴۶ و ۲۴۷ سوره بقره