چگونه توانستم با ایجاد محیطی امن و حمایت گر، اعتمادبه نفس دانش آموز خجالتی را در فعالیت های آموزشی تقویت کنم؟

اعتمادبه نفس یکی از مهم ترین عوامل موثر بر مشارکت فعال دانش آموزان در فرآیند یادگیری و دستیابی به موفقیت های آموزشی و اجتماعی است. دانش آموزان خجالتی معمولا به دلیل ترس از اشتباه، نگرانی از قضاوت همسالان، اضطراب هنگام صحبت در جمع و کمبود جرئت ورزی، از حضور فعال در فعالیت های آموزشی اجتناب می کنند. این مسئله می تواند موجب کاهش کیفیت یادگیری، افت مشارکت کلاسی، محدود شدن تعاملات اجتماعی و کاهش انگیزه تحصیلی آنان شود. هدف این اقدام پژوهی، تقویت اعتمادبه نفس یک دانش آموز خجالتی از طریق ایجاد محیطی امن، حمایت گر و سرشار از احترام، پذیرش و تشویق در کلاس درس بود.این پژوهش با استفاده از روش اقدام پژوهی و بر پایه مشاهده مستمر، گفت وگو با دانش آموز، مصاحبه با والدین، مشورت با همکاران، بررسی منابع علمی و ثبت شواهد اولیه و نهایی انجام شد. پس از شناسایی عوامل موثر بر خجالتی بودن دانش آموز، مجموعه ای از راهکارهای آموزشی و تربیتی شامل ایجاد فضای عاطفی امن، پرهیز از سرزنش و مقایسه، استفاده از تشویق های کلامی و رفتاری، واگذاری مسئولیت های متناسب، افزایش تدریجی فرصت های مشارکت، فعالیت های گروهی کوچک، همکاری با خانواده، بهره گیری از بازخوردهای مثبت، توجه به موفقیت های کوچک و تقویت ارتباط موثر میان معلم و دانش آموز به مرحله اجرا درآمد.نتایج حاصل از اجرای برنامه نشان داد که ایجاد محیطی امن و حمایت گر تاثیر قابل توجهی بر افزایش اعتمادبه نفس دانش آموز داشته است. دانش آموز به تدریج توانست با آرامش بیشتری در فعالیت های کلاسی شرکت کند، برای پاسخ گویی به پرسش ها داوطلب شود، در بحث های گروهی مشارکت فعال تری داشته باشد، نگرانی خود از اشتباه کردن را کاهش دهد و تعاملات آموزشی و اجتماعی موثرتری با معلم و همکلاسی های خود برقرار کند. همچنین افزایش انگیزه تحصیلی، بهبود کیفیت یادگیری، رشد احساس خودکارآمدی و ارتقای روابط بین فردی از دیگر پیامدهای مثبت اجرای این اقدام پژوهی بود.یافته های پژوهش نشان می دهد که معلمان می توانند بدون نیاز به امکانات پیچیده و تنها با ایجاد فضای روانی ایمن، احترام به تفاوت های فردی، استفاده از حمایت های عاطفی و به کارگیری راهبردهای آموزشی مناسب، زمینه شکوفایی توانایی های دانش آموزان خجالتی را فراهم آورند. بر این اساس، ایجاد محیطی امن و حمایت گر می تواند به عنوان یکی از موثرترین راهبردهای تربیتی در افزایش اعتمادبه نفس و مشارکت آموزشی دانش آموزان مورد توجه معلمان و مدیران مدارس قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

اقدام پژوهی ، اعتمادبه نفس ، دانش آموز خجالتی ، محیط امن آموزشی ، محیط حمایت گر ، مشارکت آموزشی ، یادگیری فعال ، کلاس درس ، حمایت عاطفی ، معلم.