نقش والدین در همکاری با مدارس: مقایسه ای بین ایران و دیگر کشورها

نظام آموزشی هر کشور برای تحقق اهداف تربیتی و آموزشی خود نیازمند تعامل و همکاری موثر میان خانواده و مدرسه است. والدین به عنوان یکی از مهم ترین ذی نفعان نظام آموزشی، نقش اساسی در ارتقای کیفیت آموزش، بهبود عملکرد تحصیلی دانش آموزان و توسعه مدارس ایفا می کنند. با این حال، میزان و شیوه مشارکت والدین در امور مدارس در کشورهای مختلف، متاثر از شرایط اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاست های آموزشی، متفاوت است. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش والدین در همکاری با مدارس و مطالعه تطبیقی وضعیت ایران با برخی کشورهای دیگر، در سه مولفه اصلی شامل نحوه ارتباط والدین با مدارس، چگونگی مشارکت آنان در امور آموزشی و اجرایی مدارس و شیوه های حمایت والدین از مدارس انجام شده است. این پژوهش از نظر ماهیت، کیفی و از حیث روش، تطبیقی توصیفی است و با استفاده از رویکرد چهارمرحله ای بردی شامل توصیف، تفسیر، همجواری و مقایسه انجام شده است. داده های پژوهش با استفاده از روش اسنادی و کتابخانه ای و از طریق بررسی اسناد و گزارش های رسمی، مقالات علمی، کتاب ها و منابع معتبر داخلی و خارجی گردآوری شده اند. همچنین، به منظور استخراج الگوهای مشارکت و همکاری والدین، از روش تحلیل مضمون (تماتیک) استفاده شده است. جامعه مورد بررسی شامل نظام های آموزشی ایران، ترکیه و کره جنوبی است که به دلیل برخورداری از برخی شباهت های سیاسی و آموزشی و نیز تفاوت های معنادار در میزان مشارکت والدین در مدارس، به عنوان نمونه های تطبیقی انتخاب شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که اگرچه هدف هر سه کشور ارتقای کیفیت آموزشی و بهبود عملکرد مدارس است، اما در زمینه همکاری والدین با مدارس تفاوت های قابل توجهی وجود دارد. در ترکیه و کره جنوبی، والدین به عنوان شرکای آموزشی مدارس شناخته می شوند و مشارکت فعال تری در امور مدرسه، تصمیم گیری های آموزشی، اجرای برنامه های پژوهشی و حمایت از فعالیت های مدرسه دارند. در مقابل، در ایران، ارتباط والدین با مدارس عمدتا به پیگیری وضعیت تحصیلی فرزندان محدود شده و از ظرفیت های تخصصی، علمی و حرفه ای والدین در توسعه و مدیریت مدارس کمتر بهره برداری می شود. همچنین، سیاست های حمایتی و سازوکارهای مشارکت والدین در نظام آموزشی ایران نسبت به کشورهای مورد مطالعه از انسجام و اثربخشی کمتری برخوردار است. بر این اساس، نتایج پژوهش بر ضرورت تقویت مشارکت والدین در فرایندهای آموزشی، ایجاد سازوکارهای قانونی و اجرایی برای استفاده از توانمندی های آنان، توسعه ارتباط دوسویه و مستمر میان خانواده و مدرسه و بهره گیری از تجارب موفق کشورهای دیگر در زمینه همکاری والدین با مدارس تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

مشارکت والدین ، همکاری خانواده و مدرسه ، نظام آموزشی ، مطالعه تطبیقی