نقش واسطه ای جو روانی-اجتماعی کلاس در رابطه بین قلدری و عملکرد تحصیلی دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش واسطه ای جو روانی-اجتماعی کلاس در رابطه بین قلدری و عملکرد تحصیلی دانش آموزان دوره متوسطه دوم انجام شد. روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی مبتنی بر مدل یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان دوره متوسطه دوم شهرستان کوهدشت در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ بود. با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای چندمرحله ای، تعداد ۲۳۸ دانش آموز (۱۲۸ پسر و ۱۱۰ دختر) به عنوان نمونه انتخاب شدند. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه های قلدری (اولوئوس، ۱۹۹۶)، جو روانی-اجتماعی کلاس (تریکت و موس، ۱۹۷۳) و معدل تحصیلی به عنوان شاخص عملکرد تحصیلی استفاده شد. داده ها با استفاده از روش مدل یابی معادلات ساختاری و آزمون بوت استرپ با نرم افزارهای SPSS-۲۶ و AMOS-۲۴ تحلیل شدند. نتایج نشان داد که قلدری با عملکرد تحصیلی و جو روانی-اجتماعی کلاس همبستگی منفی و معنادار دارد (۰۱/۰>p). همچنین، جو روانی-اجتماعی کلاس با عملکرد تحصیلی همبستگی مثبت و معنادار دارد (۰۱/۰>p). نتایج مدل یابی معادلات ساختاری نشان داد که مدل مفهومی پژوهش از برازش مطلوبی برخوردار است. قلدری به طور مستقیم و منفی عملکرد تحصیلی و جو روانی-اجتماعی کلاس را پیش بینی کرد (۰۰۱/۰>p). همچنین، جو روانی-اجتماعی کلاس به طور مستقیم و مثبت عملکرد تحصیلی را پیش بینی کرد (۰۰۱/۰>p). نتایج آزمون بوت استرپ نشان داد که جو روانی-اجتماعی کلاس نقش واسطه ای معناداری در رابطه بین قلدری و عملکرد تحصیلی ایفا می کند و مدل نهایی توانست ۳۰ درصد از واریانس عملکرد تحصیلی را تبیین کند. یافته های پژوهش نشان می دهد که جو روانی-اجتماعی کلاس به عنوان یک متغیر واسطه ای، بخشی از تاثیر منفی قلدری بر عملکرد تحصیلی را تبیین می کند. به عبارت دیگر، قلدری نه تنها به طور مستقیم به عملکرد تحصیلی آسیب می زند، بلکه از طریق تخریب جو روانی-اجتماعی کلاس (کاهش حمایت معلم، کاهش مشارکت دانش آموزان و کاهش انسجام گروهی)، آثار مخرب خود را تشدید می کند. بر اساس این یافته ها، بهبود جو روانی-اجتماعی کلاس از طریق تقویت روابط عاطفی معلم-دانش آموز، افزایش مشارکت دانش آموزان و بهبود انسجام گروهی، به عنوان یک راهبرد موثر در کاهش آثار منفی قلدری بر عملکرد تحصیلی و ارتقای سلامت روان شناختی دانش آموزان پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

قلدری ، جو روانی-اجتماعی کلاس ، عملکرد تحصیلی