بررسی مدل مدیریت استراتژیک ارتقای سلامت دانش آموزان در مدارس با رویکرد مدرسه سالم

ارتقای سلامت دانش آموزان به عنوان یکی از ارکان اساسی توسعه انسانی، نقش مهمی در بهبود کیفیت یادگیری، افزایش بهره وری آموزشی و شکل گیری سبک زندگی سالم در نسل آینده دارد. مدارس به عنوان یکی از مهم ترین محیط های اجتماعی سازی کودکان و نوجوانان، ظرفیت قابل توجهی برای اجرای برنامه های جامع سلامت دارند. با این حال، پراکندگی برنامه ها، نبود هماهنگی میان بخش های آموزشی و بهداشتی، و فقدان چارچوب مدیریتی یکپارچه، موجب شده است بسیاری از مداخلات سلامت در مدارس به نتایج مطلوب دست نیابند. از این رو، هدف این پژوهش طراحی مدل مدیریت استراتژیک ارتقای سلامت دانش آموزان در مدارس با رویکرد مدرسه سالم است.پژوهش حاضر با رویکردی کاربردی و توسعه ای و با بهره گیری از روش ترکیبی انجام شده است. در مرحله کیفی، با استفاده از مصاحبه های نیمه ساختاریافته با خبرگان حوزه مدیریت آموزشی، سلامت مدارس و سیاست گذاری سلامت، مولفه های اصلی مدل استخراج گردید. تحلیل داده های کیفی از طریق روش تحلیل مضمون انجام شد و ابعاد کلیدی مدیریت استراتژیک در حوزه سلامت مدرسه شناسایی گردید. در مرحله کمی، مدل پیشنهادی با استفاده از ابزار پرسشنامه و تحلیل های آماری مورد آزمون و اعتبارسنجی قرار گرفت. جامعه آماری شامل مدیران مدارس، کارشناسان سلامت و متخصصان حوزه آموزش و بهداشت بود.یافته های پژوهش نشان داد که مدل مدیریت استراتژیک ارتقای سلامت دانش آموزان بر مجموعه ای از مولفه های کلیدی شامل سیاست گذاری سلامت محور، رهبری و مدیریت مدرسه، برنامه ریزی استراتژیک سلامت، توانمندسازی معلمان و کارکنان، مشارکت خانواده و جامعه، محیط فیزیکی و روانی سالم مدرسه، آموزش مهارت های زندگی و پایش و ارزیابی مستمر برنامه های سلامت استوار است. نتایج همچنین نشان داد که هم افزایی میان نظام آموزشی و نظام سلامت، تخصیص منابع مناسب و نهادینه سازی فرهنگ سلامت در مدرسه از عوامل موثر در موفقیت این مدل محسوب می شوند. رویکرد مدرسه سالم با تاکید بر نگاه جامع به سلامت جسمی، روانی، اجتماعی و رفتاری دانش آموزان، می تواند زمینه ساز شکل گیری محیط یادگیری سالم و پایدار شود.در مجموع، مدل پیشنهادی می تواند به عنوان چارچوبی راهبردی برای برنامه ریزی، اجرا و ارزیابی برنامه های ارتقای سلامت در مدارس مورد استفاده مدیران آموزشی، سیاست گذاران حوزه آموزش و مسئولان سلامت قرار گیرد. اجرای این مدل ضمن بهبود شاخص های سلامت دانش آموزان، به افزایش کیفیت آموزش، کاهش آسیب های اجتماعی و تقویت سرمایه انسانی در نظام آموزشی کمک خواهد کرد.