بررسی تاثیرباورهای عامیانه در شاهنامه فردوسی

شاهنامه فردوسی به عنوان شناسنامه فرهنگی و تمدنی ایرانیان، نه تنها یک اثر حماسی صرف، بلکه گنجینه های عظیم از باورها، سنن و اندیشه های عامیانه ای است که در لایه های زیر تاریخ و فرهنگ ایرانزمین ریشه دارند. بررسی تاثیر باورهای عامیانه در این اثر نشان می دهد که فردوسی چگونه با ظرافت تمام، اساطیر را با اعتقادات توده ای مردم پیوند زده و از دل آن ها ساختاری منسجم برای تبیین جهان بینی حماسی خود پدید آورده است. این باورها که شامل مواردی مانند جادو، چشم زخم، پیشگویی، رویای صادقه، تقدیر و استفاده از مهره ها و تعبیرات جادویی است، در تار و پود کنش های قهرمانان و ضدقهرمانان تنیده شده و نقش تعیین کننده ای در پیشبرد پیرنگ داستان ها ایفا می کنند. در واقع، شاهنامه آینه ای است که در آن می توانم از باورهای توده های مردم در قرون پیش از اسلام و سده های نخستین اسلامی بازتاب کنم. باورهایی که در تقابل با عقل سلیم قرار می گیرند اما در منطق حماسی اثر، کاملا پذیرفته شده و به نظر می رسند. تحلیل این عناصر نشان می دهد که فردوسی صرفا یک گزارشگر تاریخ نیست، بلکه هنرمندی است که روح جمعی ایرانیان را در قالب این باورهای عامیانه بازتولید کند و به آن ها شکوهی ماندگار ببخشد. این پژوهش بر آن است تا با واکاوی این مفهوم، میزان تاثیرگذاری و کارکرد این باورها را در ساختار روایی شاهنامه مورد واکاوی قرار دهد.

کلیدواژه ها:

شاهنامه فردوسی ، باورهای عامیانه ، اساطیر ایران.