تحلیل نقش سواد هوش مصنوعی معلمان در بهبود تصمیم گیری آموزشی و مدیریت کلاس درس

عصر کنونی با شتابی بی سابقه در مسیر تحول دیجیتال گام برمی دارد و هوش مصنوعی به عنوان یکی از محوری ترین فناوری های این دوره، مرزهای دانش و مهارت را در تمامی عرصه ها از جمله آموزش و پرورش جابه جا ساخته است. در این میان، معلمان به عنوان عناصر کلیدی فرایند یاددهی-یادگیری، بیش از هر عامل دیگری در معرض تاثیرپذیری از این دگرگونی عظیم قرار دارند. سواد هوش مصنوعی معلمان که مفهومی فراتر از مهارت های فنی صرف است، به عنوان توانایی درک مفاهیم بنیادین هوش مصنوعی، کاربرد اخلاقی و موثر آن در محیط های آموزشی و تحلیل نقادانه خروجی های سیستم های هوشمند تعریف می شود. پژوهش حاضر با هدف واکاوی نقش این نوع خاص از سواد در دو حوزه حیاتی تصمیم گیری آموزشی و مدیریت کلاس درس به نگارش درآمده است. برای نیل به این هدف، با استفاده از رویکرد تحلیلی-توصیفی و مرور نظام مند ادبیات پژوهشی معتبر داخلی و خارجی، ابعاد گوناگون تاثیر سواد هوش مصنوعی بر کیفیت تصمیمات معلمانه و اثربخشی مدیریت کلاس بررسی شده است. یافته ها نشان می دهد که سواد هوش مصنوعی نه تنها به معلمان امکان می دهد تا از داده های پیچیده آموزشی برای طراحی مسیر یادگیری شخصی سازی شده بهره گیرند، بلکه آنان را در مدیریت پویای کلاس، پیش بینی چالش های رفتاری و ایجاد محیطی منعطف و پاسخگو یاری می رساند. همچنین، این پژوهش بر این نکته تاکید دارد که فقدان سواد هوش مصنوعی، معلمان را در مواجهه با سیستم های توصیه گر و ابزارهای تحلیل داده، منفعل و آسیب پذیر ساخته و بر نابرابری های آموزشی می افزاید. در مقابل، معلمان دارای سواد هوش مصنوعی، به مثابه طراحان هوشمند یادگیری، نقش واسط میان فناوری و انسان را با موفقیت ایفا می کنند و با استفاده از قضاوت حرفه ای خود، از مزایای هوش مصنوعی در جهت غنی سازی تجربه یادگیری بهره مند می شوند. در پایان، مقاله با ارائه یک مدل مفهومی از سطوح سواد هوش مصنوعی معلمان و کاربست آن در موقعیت های تصمیم گیری و مدیریتی، پیشنهادهایی برای توانمندسازی حرفه ای معلمان و تدوین برنامه های درسی مبتنی بر هوش مصنوعی ارائه می دهد. اهمیت این پژوهش از آن روست که در سال های اخیر، با ورود ابزارهای هوشمند به نظام های آموزشی، نیاز به چارچوبی نظری برای فهم نحوه تعامل معلمان با این فناوری ها بیش از پیش احساس می شود و این مطالعه می کوشد بخشی از این خلا را پر نماید. در نهایت، بحث از آن جهت حائز اهمیت مضاعف است که نظام آموزشی ایران در آستانه تحولی بزرگ قرار گرفته و شناخت دقیق از نقش سواد هوش مصنوعی معلمان، می تواند سیاست گذاران را در تدوین راهبردهای عملیاتی و موثر یاری رساند.

کلیدواژه ها:

سواد هوش مصنوعی ، معلمان ، تصمیم گیری آموزشی ، مدیریت کلاس درس ، توانمندسازی حرفه ای ، یادگیری شخصی سازی شده.