تربیت واخلاق مدیریتی:اخلاق حرفه ای ورهبری اخلاقی در مدارس

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش تربیت و اخلاق مدیریتی، با تاکید بر اخلاق حرفه ای و رهبری اخلاقی، در بهبود عملکرد مدارس و ارتقای سلامت سازمانی انجام شد. روش پژوهش از نوع توصیفی-همبستگی با رویکرد مدل سازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل تمامی مدیران و معلمان مدارس متوسطه شهر اصفهان در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود که با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، تعداد ۳۸۰ نفر (شامل ۹۰ مدیر و ۲۹۰ معلم) انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه اخلاق حرفه ای مدیران، پرسشنامه رهبری اخلاقی، پرسشنامه سلامت سازمانی مدرسه و پرسشنامه عملکرد آموزشی بود که روایی و پایایی آن ها (با آلفای کرونباخ بین ۸۵/۰ تا ۹۳/۰) تایید شد. داده ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون، تحلیل رگرسیون چندگانه و مدل سازی معادلات ساختاری با نرم افزارهای آماری تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که اخلاق حرفه ای مدیران با رهبری اخلاقی (۶۱/۰=r)، با سلامت سازمانی مدرسه (۵۳/۰=r) و با عملکرد آموزشی (۴۸/۰=r) رابطه مثبت و معناداری دارد و همچنین، رهبری اخلاقی با سلامت سازمانی (۵۹/۰=r) و با عملکرد آموزشی (۵۴/۰=r) رابطه مثبت و معناداری دارد. نتایج مدل سازی معادلات ساختاری نشان داد که اخلاق حرفه ای مدیران با ضریب مسیر ۴۲/۰ بر رهبری اخلاقی تاثیر مستقیم دارد و با ضریب مسیر ۳۶/۰ بر سلامت سازمانی تاثیر مستقیم دارد و همچنین، رهبری اخلاقی با ضریب مسیر ۴۸/۰ بر سلامت سازمانی تاثیر مستقیم دارد. نقش واسطه ای رهبری اخلاقی در رابطه بین اخلاق حرفه ای و سلامت سازمانی با ضریب غیرمستقیم ۲۰/۰ تایید شد. از میان مولفه های اخلاق حرفه ای، رازداری و صداقت بیشترین تاثیر را بر رهبری اخلاقی داشتند و از میان مولفه های رهبری اخلاقی، عدالت و احترام بیشترین تاثیر را بر سلامت سازمانی ایفا کردند. بر اساس یافته ها، تربیت اخلاقی مدیران و تقویت رهبری اخلاقی، به عنوان دو مولفه اساسی در ایجاد مدارس سالم، اثربخش و انسان محور، می تواند به افزایش اعتماد، همکاری، انگیزه، تعهد سازمانی و در نهایت، بهبود عملکرد آموزشی و تربیتی مدارس منجر شود. با وجود محدودیت هایی مانند ماهیت مقطعی پژوهش و وابستگی به خودگزارش دهی، پیشنهاد می شود که نظام آموزشی کشور با تدوین برنامه های تربیت اخلاقی برای مدیران و معلمان، گنجاندن مولفه های اخلاق حرفه ای در برنامه های گزینش و ارتقای مدیران، و ایجاد سازوکارهای نظارت و ارزیابی اخلاقی، به تدریج به سمت ایجاد فرهنگ اخلاقی در مدارس حرکت کند.

کلیدواژه ها:

اخلاق حرفه ای ، رهبری اخلاقی ، سلامت سازمانی ، عملکرد آموزشی ، تربیت اخلاقی ، مدیریت مدرسه