مروری بر عوامل موثر بر اضطراب تحصیلی دانش آموزان در عصر دیجیتال

اضطراب تحصیلی به عنوان یکی از چالش های بنیادین نظام های آموزشی عصر حاضر، پدیده ای چندبعدی است که با تاثیرات گسترده بر سلامت روان، عملکرد تحصیلی، انگیزه یادگیری و رشد شخصیتی دانش آموزان، پیامدهای درازمدتی برای آینده تحصیلی، شغلی و هویت اجتماعی آنان به همراه دارد. پژوهش حاضر با هدف مروری نظام مند بر ماهیت اضطراب تحصیلی، تبیین پیامدهای آن و شناسایی عوامل موثر بر شکل گیری و تشدید این پدیده، به روش کتابخانه ای و با بررسی مقالات و کتب معتبر در این حوزه انجام شده است. یافته ها حاکی از آن است که اضطراب تحصیلی نوعی اضطراب موقعیتی و اجتماعی خاص است که در بستر شرایط تحصیلی رخ می دهد و از تعامل پیچیده دو دسته عوامل اصلی نشات می گیرد: دسته نخست، عوامل روان شناختی فردی هستند که شامل اعتماد به نفس پایین، کمال گرایی ناسالم و خودانتقادی افراطی، تاب آوری تحصیلی ضعیف در مواجهه با فشارها و شکست ها، و کاهش چشمگیر انگیزه تحصیلی و علاقه به یادگیری می شوند. دسته دوم، عوامل محیطی-دیجیتال هستند که مهم ترین آن ها اعتیاد به فضای مجازی و استفاده افراطی از رسانه های اجتماعی است که از طریق مکانیسم هایی نظیر مقایسه اجتماعی، کاهش فراخنای توجه، به طور مستقیم و غیرمستقیم بر اضطراب دانش آموزان می افزایند. این اضطراب در سطوح مزمن، پیامدهای جبران ناپذیری چون اختلال جدی در فرایند یادگیری، تضعیف توانایی های شناختی و تفکر انتزاعی، افت عملکرد تحصیلی و انگیزه پیشرفت، مخدوش شدن هویت اجتماعی و شکل گیری شخصیت، و در نهایت رکود استعدادها و عدم شکوفایی ظرفیت های فردی را به دنبال دارد‎.‎

کلیدواژه ها:

اضطراب ، فضای مجازی ، عوامل روانشناختی