تاثیر تنوع بخشی به منابع درآمدی (عوارض، اجاره، فروش اراضی) بر ثبات مالی بلندمدت شهرداری ها (مدیریت سبد درآمدی و کاهش ریسک تمرکز بر یک منبع مالی خاص)

هدف پژوهش حاضر، ارزیابی تاثیر تنوع بخشی به منابع درآمدی بر ثبات مالی بلندمدت شهرداری ها با رویکرد مدیریت سبد درآمدی و کاهش ریسک تمرکز است. شهرداری ها به عنوان نهادهای عمومی محلی، برای تامین هزینه های جاری و عمرانی خود نیازمند منابع مالی پایدار هستند؛ اما وابستگی شدید به منابع ناپایداری نظیر فروش اراضی و تراکم، آن ها را در برابر نوسانات اقتصادی آسیب پذیر ساخته است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش شناسی، توصیفی-پیمایشی مبتنی بر تکنیک فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) است. جامعه آماری شامل خبرگان مالی، مدیران ارشد شهرداری ها و اساتید دانشگاه در کلان شهرهای تهران، مشهد و اصفهان بود که حجم نمونه بر اساس قانون اشباع نظری، ۳۰ نفر تعیین گردید. داده ها از طریق پرسشنامه های زوجی AHP و ابزار کمکی محقق ساخته جمع آوری شد. روایی محتوایی توسط خبرگان و پایایی ابزار از طریق ضریب ناسازگاری (کمتر از ۰.۱) و آلفای کرونباخ تایید گردید. تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار اکسپرت چویس (Expert Choice) و اس پی اس اس انجام گرفت. یافته های پژوهش نشان داد که معیار «پایداری درآمدی» با وزن نسبی ۰.۴۵ بیشترین اهمیت در مدیریت سبد درآمدی شهرداری ها دارد. در بین گزینه های درآمدی، «عوارض پایدار شهری» با وزن نهایی ۰.۳۸ و «درآمدهای حاصل از اجاره اموال» با وزن ۰.۲۹ به عنوان اصلی ترین راهکارها برای تنوع بخشی و کاهش ریسک تمرکز شناسایی شدند، در حالی که «فروش اراضی» با وزن پایین ۰.۱۲ به عنوان منبعی با بالاترین ریسک بلندمدت ارزیابی گردید. نتایج آزمون t تک نمونه ای نیز نشان داد که میانگین ثبات مالی در شهرداری های مبتنی بر درآمدهای پایدار به طور معناداری بالاتر است. پیشنهاد می شود شهرداری ها با اصلاح ساختار عوارض و توسعه اموال انتفاعی، سبد درآمدی خود را بهینه سازی نمایند.

کلیدواژه ها:

تنوع بخشی درآمدی ، ثبات مالی ، شهرداری ها ، فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) ، ریسک تمرکز ، مدیریت سبد درآمدی ، فروش اراضی.