نقش الگوی آموزش گفتگومحور (Dialogic Teaching) در ارتقای مهارت های تفکر انتقادی در مواجهه با پرسش های اعتقادی دانش آموزان: یک مطالعه تحلیلی- نظری

هدف: پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش آموزش گفتگومحور در تقویت توانمندی های تفکر انتقادی دانش آموزان، به ویژه در هنگام مواجهه با پرسش های مرتبط با باورها و اعتقادات (Belief-based questions) انجام شده است. پرسش های اعتقادی به دلیل ماهیت ارزشی و هیجانی، اغلب از فضای استدلال منطقی خارج شده و به سمت تعصب یا سکوت کلاسی سوق می دهند.روش شناسی: این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از رویکرد بررسی اسناد و مدل های نظری (Theoretical Modeling) تدوین شده است. چارچوب نظری پژوهش بر پایه مدل گفتگوی معرفتی Alexander و نظریه توسعه شناختی Vygotsky بنا شده است.یافته ها: نتایج تحلیل ها نشان می دهد که آموزش گفتگومحور با تغییر ماهیت کلاس از «انتقال دانش» به «تولید مشترک معنا»، امکان بازخوانی پرسش های اعتقادی را از منظر منطقی فراهم می آورد. یافته ها حاکی از آن است که استفاده از تکنیک های پرسشگری سقراطی در قالب گفتگوی جمعی، منجر به کاهش سوگیری های شناختی و افزایش توانایی ارزیابی شواهد در دانش آموزان می گردد.نتیجه گیری: برای ارتقای تفکر انتقادی در حوزه های حساس اعتقادی، معلمان باید از مدل های گفتگوی ابزاری (Instrumental) فاصله گرفته و به سمت گفتگوهای معرفتی (Epistemic) حرکت کنند. این امر مستلزم بازطراحی محیط کلاسی به گونه ای است که «حق پرسش» و «نقد استدلالی» بدون ترس از قضاوت، فراهم باشد

کلیدواژه ها:

آموزش گفتگومحور ، تفکر انتقادی ، پرسش های اعتقادی ، Alexander ، استدلال منطقی ، سوگیری شناختی.