مدل سازی پویای ریسک و تاخیرات پروژه های عمرانی شهرداری با رویکرد پویایی شناسی سیستم ها (System Dynamics) و نظریه بازی ها

در پروژه های عمرانی شهرداری، تعامل پیچیده میان ذی نفعان، عدم قطعیت های محیطی، محدودیت های مالی و اداری، و پویایی عوامل ریسک، زمینه ساز وقوع تاخیرات گسترده و افزایش هزینه های اجرایی می شود. این پژوهش با هدف ارائه الگویی جامع برای مدل سازی پویای ریسک و تاخیرات پروژه های عمرانی، از رویکرد پویایی شناسی سیستم ها برای بازنمایی رفتار زمانی متغیرهای کلیدی و از نظریه بازی ها جهت تحلیل تعاملات استراتژیک میان پیمانکار، کارفرما (شهرداری) و نهادهای نظارتی استفاده می کند. در مرحله نخست، حلقه های بازخوردی موثر بر شکل گیری تاخیرات شامل چرخه های تامین مالی، کیفیت برنامه ریزی، تغییرات طراحی، و ریسک های اجرایی استخراج و در قالب مدل پویایی سیستم ها شبیه سازی شدند. سپس با تعریف بازی های تکرارشونده بین ذی نفعان، سناریوهای رفتاری مانند همکاری، تاخیر عمدی، کم کاری یا افزایش مطالبات بررسی گردید تا اثر هر استراتژی بر زمان، هزینه و ریسک کلی پروژه تحلیل شود. نتایج شبیه سازی نشان می دهد که فقدان سازوکارهای انگیزشی مناسب، عدم شفافیت اطلاعاتی و نبود تقسیم ریسک منصفانه، موجب پایداری چرخه های تاخیر و افزایش ریسک های تجمعی می شود. در مقابل، طراحی سیاست های مشارکتی، ارائه پاداش های عملکردی، و توسعه قراردادهای مبتنی بر ریسک می تواند پویایی سیستم را به سمت تعادل پایدار هدایت کند. مدل ارائه شده ابزاری تصمیم یار برای مدیران شهری در جهت کاهش تاخیرات و مدیریت بهینه ریسک در پروژه های عمرانی فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

پویایی شناسی سیستم ها ، نظریه بازی ها ، ریسک پروژه ، تاخیرات عمرانی ، مدیریت شهری ، مدل سازی پویای پروژه