ایمنی حریق در سازه های بلندمرتبه اداری: ارزیابی نقش متقابل عوامل فاجعه ساز، رفتار انسانی و ساختار مدیریتی HSE

زمینه و هدف: حریق در ساختمان های بلندمرتبه چالشی چندبعدی است که پیشگیری و کنترل آن صرفا با اتکا به ابزارهای مکانیکی میسر نیست؛ بلکه نیازمند مدیریت یکپارچه رفتاری و فیزیکی است. این پژوهش با هدف توسعه و تبیین یک مدل مفهومی جامع برای ارزیابی ریسک حریق در ساختمان های بلندمرتبه اداری بر پایه مولفه های مدیریت ایمنی، عوامل فاجعه ساز و رفتارهای انسانی انجام شده است.روش بررسی: این تحقیق کاربردی و تحلیلی، بر اساس داده های تجربی سال ۱۴۰۴ در ساختمان های اداری مرتفع استان های خراسان رضوی، شمالی و جنوبی (به طور ویژه ساختمان های اداره گاز و تامین اجتماعی بجنورد) صورت گرفته است. مدل مفهومی پژوهش با استخراج ۷ ریسک اصلی و ۳۹ ریسک فرعی طراحی شد. شاخص های مدیریت ایمنی، عملکرد حریق سازه، تجهیزات ایمنی، عوامل فاجعه ساز، توانمندی تیپ اطفاء، ریسک تخلیه و رفتار انسانی با استفاده از چک لیست های تخصصی و آزمون های آماری مورد ارزیابی و تحلیل همبستگی قرار گرفتند.یافته ها: یافته های پژوهش نشان داد که بین افزایش ارتفاع و تعداد طبقات ساختمان با حداقل امتیاز ایمنی مورد نیاز، ارتباط مستقیم و معناداری وجود دارد. همچنین، سیستم های مدیریت ایمنی (مانند بازرسی دوره ای و نگهداری پیشگیرانه تسهیلات) و رفتارهای انسانی (فرهنگ و آموزش ساکنان) به عنوان متغیرهای کلیدی در کاهش نرخ گسترش حریق و تسهیل تخلیه اضطراری شناسایی شدند. دکوراسیون داخلی ساختمان ها در اکثر موارد به دلیل استفاده از مصالح قابل اشتعال، بالاترین سهم را در افزایش بار حریق داشتند.نتیجه گیری: ارتقای ایمنی حریق در برج های اداری محقق نمی شود مگر با استقراری نظام مند از سیستم مسئولیت ایمنی حریق، ارتقای فرهنگ رفتاری ساکنان و کاهش بار حریق دکوراسیون داخلی. پیاده سازی مدل ۷ عاملی استخراج شده در این پژوهش می تواند مدیران HSE را در تدوین برنامه های اقتضایی کارآمدتر یاری رساند.

کلیدواژه ها:

مدیریت ایمنی حریق ، عوامل فاجعه ساز ، رفتار انسانی ، ساختمان بلندمرتبه ، بار حریق ، مدیریت HSE.