تحلیل سوالات کاربرگ های پایان فصل کتاب مطالعات اجتماعی پایه ششم (بر اساس سطوح شناختی بلوم)

کتاب های درسی یکی از مهم ترین ابزارهای تحقق اهداف آموزشی در نظام تعلیم و تربیت به شمار می آیند و سوالات و فعالیت های پایانی آن ها نقش مهمی در سنجش میزان یادگیری و پرورش مهارت های فکری دانش آموزان دارند. ازاین رو، بررسی سطح شناختی سوالات مطرح شده در کتاب های درسی می تواند نشان دهد که این سوالات تا چه اندازه به پرورش سطوح مختلف تفکر می پردازند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل سوالات کاربرگ های پایان فصل کتاب مطالعات اجتماعی پایه ششم ابتدایی بر اساس طبقه بندی بازنگری شده بلوم انجام شده است. روش پژوهش، تحلیل محتوای کمی است. در این پژوهش، تمامی سوالات کاربرگ های پایان فصل کتاب مطالعات اجتماعی پایه ششم به عنوان جامعه پژوهش بررسی شدند. هر سوال به عنوان واحد تحلیل در نظر گرفته شد و بر اساس شش سطح شناختی طبقه بندی بازنگری شده بلوم شامل یادآوری، فهمیدن، کاربرد، تحلیل، ارزشیابی و آفرینش کدگذاری گردید. پس از طبقه بندی سوالات، فراوانی هر یک از سطوح شناختی محاسبه و الگوی توزیع آن ها بررسی شد. نتایج تحلیل نشان داد که بخش عمده ای از سوالات در سطوح پایین تر شناختی، به ویژه یادآوری و فهمیدن، قرار دارند و سهم سطوح بالاتر تفکر مانند تحلیل، ارزشیابی و آفرینش کمتر است. این امر نشان می دهد که سوالات کاربرگ ها بیشتر بر بازخوانی و درک مطالب تمرکز دارند و فرصت کمتری برای پرورش تفکر سطح بالاتر فراهم می کنند. بر اساس یافته های پژوهش، پیشنهاد می شود در طراحی فعالیت ها و سوالات کتاب های درسی، توجه بیشتری به سطوح بالاتر شناختی صورت گیرد تا زمینه تقویت تفکر تحلیلی، نقادانه و خلاق در دانش آموزان فراهم شود.

کلیدواژه ها:

کتاب درسی مطالعات اجتماعی ، تحلیل محتوا ، طبقه بندی بلوم ، سطوح شناختی