نقش تعامل والد-کودک در رشد زبان کودکان دو زبانه

رشد زبان در سال های نخست زندگی، فرایندی پیچیده و چندبعدی است که تحت تاثیر عوامل زیستی، شناختی، هیجانی و محیطی قرار دارد. در این میان، تعامل والد–کودک به عنوان یکی از مهم ترین بسترهای یادگیری زبان، نقش تعیین کننده ای در گسترش واژگان، رشد مهارت های نحوی، تقویت توانایی های ارتباطی و شکل گیری شایستگی های زبانی کودکان، به ویژه کودکان دوزبانه، ایفا می کند. هدف این مقاله، بررسی نقش تعامل والد–کودک در رشد زبان کودکان دوزبانه بر پایه دیدگاه های نظری و پژوهش های داخلی و خارجی است. در این مطالعه، نظریه های برجسته ای همچون رویکرد اجتماعی فرهنگی ویگوتسکی، داربست سازی برونر، نظریه دلبستگی بالبی و اینسورث، رفتارگرایی اسکینر، دیدگاه ذاتی گرای چامسکی و رویکرد مبتنی بر کاربرد تومسلو مورد تحلیل قرار گرفته و نقش کیفیت تعامل، پاسخ دهی حساس والدین، گفت وگوی دوسویه، توجه مشترک، کتاب خوانی مشترک، قصه گویی، بازی های کلامی و محیط غنی زبانی در رشد زبان بررسی شده است. همچنین، مرور پژوهش های ایرانی نشان می دهد که سبک فرزندپروری، محیط سوادآموزی خانه، آموزش والدین و کیفیت ارتباطات خانوادگی از عوامل موثر بر رشد زبانی کودکان محسوب می شوند. یافته های این مقاله بیانگر آن است که کیفیت تعامل والد–کودک، به ویژه تعامل های پاسخ گو، هدفمند و مبتنی بر نوبت گیری مکالمه، نسبت به صرف افزایش میزان ورودی زبانی، تاثیر عمیق تری بر رشد زبان دارد. در مجموع، تقویت تعاملات زبانی در خانواده و اجرای برنامه های آموزشی خانواده محور می تواند راهکاری موثر برای ارتقای رشد زبان، بهبود مهارت های ارتباطی و حمایت از فرایند زبان آموزی کودکان دوزبانه باشد.

کلیدواژه ها:

تعامل والد–کودک ، رشد زبان ، کودکان دوزبانه ، زبان آموزی ، فرزندپروری ، داربست سازی زبانی ، مهارت های ارتباطی.