سلسله مباحث نظری در باب تاریخ ادبیات بر اساس آرای رنه ولک (۵)؛ نقد بخش «در آستانه شعر نو» از کتاب از صبا تا نیما اثر یحیی آرین پور (جلد دوم، ص ۴۳۳-۴۸۰)

رنه ولک تقریبا تمام ویژگی های مهم و برجسته مربوط به تاریخ ادبیات را در آثار گوناگون خود برشمرده و نظر خودش را در هر مورد شرح داده است. با استخراج کل این ویژگی ها می توان هم روش مناسبی را برای توصیف دقیق این قبیل آثار فراهم آورد و هم آنها را با رویکرد خاص رنه ولک مقایسه کرد، و این کاری است که در این بخش انجام داده ایم. در این بخش درباره ملاحظات زیبایی شناختی ولک و چگونگی حضورشان در تاریخ نگاری های ادبی سخن گفته و کوشیده ایم تا برای نمایش بهتر آرای وی، حضور یا عدم حضور این ملاحظات و ویژگی ها را عملا در یک کتاب تاریخ ادبیات فارسی نشان دهیم. رنه ولک از اصطلاح «تاریخ ادبیات» در دو معنای متفاوت استفاده می کند: یکی در معنای بررسی تاریخ سنت های ادبی و انواع ادبی و تاریخ مشاهیر ادبی و غیره در زبانی خاص و دیگری در معنای بررسی تغییر و تحول های غیرقابل پیش بینی و ناشی از آشنایی زدایی در آثار ادبی در مقام شیئی هنری یا زیبایی شناختی. درک صحیح از دست آوردهای ولک در حوزه تاریخ نگاری ادبیات، منوط به درک چگونگی تلفیق این دو تعریف جدید و قدیم از مفهوم تاریخ ادبیات با هم است. بخش حاضر متشکل از ۷ فصل مستقل در باره تاریخ نگاری ادبی است که هریک به موضوعی خاص اختصاص دارد. در هر فصل ابتدا ذیل قسمتی با عنوان «بحث نظری» به معرفی آن موضوع در حوزه تاریخ نگاری ادبی می پردازیم و نظر رنه ولک را درباره آن شرح می دهیم، و سپس ذیل قسمتی با عنوان «مطالعه موردی» می کوشیم تا بخش کوتاهی از کتاب از صبا تا نیما اثر یحیی آرین پور (تهران، انتشارات زوار، ۲ ج، چ ۸، ۱۳۸۲ [چ۱: ۱۳۵۰]) را برحسب آن موضوع نقد و ارزیابی کنیم. تمام مطالب نظری در باره هریک از فصل های این بخش تماما برگرفته از آثاری از رنه ولک است که در بخش های قبلی همین سلسله مباحث بدانها پرداختیم.

کلیدواژه ها:

رنه ولک ، از صبا تا نیما ، تاریخ ادبیات ، آرای رنه ولک ، تاریخ نگاری ادبی