مطالعه عوامل ارتقا دهنده تعاملات اجتماعی کودکان در محیط های آموزشی با تاکید بر کارکرد فضای باز مدارس (مورد پژوهی؛ مدارس ابتدایی گرگان)

تعاملات اجتماعی به عنوان یکی از عوامل بنیادین در رشد اجتماعی و شناختی کودکان، نقشی بی بدیل در محیط های آموزشی ایفا می کند. طراحی بهینه فضاهای آموزشی، به ویژه فضاهای باز مدارس، می تواند بستری برای تقویت این تعاملات و ارتقای مشارکت فعال دانش آموزان فراهم سازد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و ارزیابی مولفه های کلیدی تاثیرگذار بر ارتقای تعاملات اجتماعی کودکان در محیط های آموزشی، با تاکید بر فضاهای باز مدارس ابتدایی شهر گرگان انجام شده است. این مطالعه، ماهیتی کاربردی داشته و از روش تحقیق پیمایشی و همبستگی بهره برده است. جامعه آماری شامل ۳۰۰ دانش آموز، ۵۰ معلم و ۲۰ مدیر از مدارس ابتدایی شهر گرگان بود که با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه ای استاندارد متشکل از سوالات مرتبط با تاثیر عوامل مختلف نظیر فضای سبز، فضاهای چند منظوره، فضاهای انعطاف پذیر و به طور کلی فضاهای باز بر تعاملات اجتماعی کودکان بود. تحلیل داده ها با استفاده از آمار توصیفی، آزمون همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی چندگانه انجام گرفت. یافته ها حاکی از آن است که تمامی مولفه های مورد بررسی به طور معناداری بر افزایش تعاملات اجتماعی تاثیر دارند. از میان این مولفه ها، فضای چند منظوره بیشترین تاثیر را بر تعاملات اجتماعی کودکان داشته و تحلیل رگرسیونی نشان داد که فضای سبز نیز سهم بسزایی در تقویت تعاملات اجتماعی دارد. این پژوهش بر اهمیت طراحی مدبرانه فضاهای باز مدارس به منظور بهبود تعاملات اجتماعی و ارتقای کیفیت آموزشی تاکید می کند. از این رو، پیشنهاد می شود توسعه فضای سبز، تقویت فضاهای چند منظوره و ایجاد محیط های انعطاف پذیر در اولویت مدیران مدارس و سیاست گذاران آموزشی در طراحی محیط های یادگیری قرار گیرد. همچنین، پیشنهاد می شود پژوهش های آینده به بررسی تاثیر مداخلات محیطی بر عملکرد تحصیلی و سلامت روان دانش آموزان در بازه های زمانی بلندمدت پرداخته و رویکردی جامع تر در طراحی محیط های یادگیری اتخاذ کنند.

کلیدواژه ها:

تعاملات اجتماعی ، فضای باز مدارس ، طراحی فضاهای آموزشی ، مدارس ابتدایی ، گرگان.