بررسی نقش سواد رسانه ای، سواد دیجیتال و فناوری های نوظهور در توسعه آموزش اثربخش

در دهه های اخیر، تحولات شگرف فناوری، گسترش اینترنت، توسعه ابزارهای ارتباطی و ظهور فناوری های نوظهور، تمامی ابعاد زندگی انسان را تحت تاثیر قرار داده است. نظام های آموزشی نیز به عنوان یکی از مهم ترین ارکان توسعه جوامع، از این تغییرات مستثنا نبوده اند و ناگزیر به بازنگری در اهداف، محتوا، روش های تدریس، شیوه های ارزشیابی و مهارت های مورد نیاز فراگیران شده اند. امروزه آموزش دیگر محدود به کلاس درس، کتاب های چاپی و تعاملات سنتی میان معلم و دانش آموز نیست، بلکه محیط های یادگیری دیجیتال، شبکه های اجتماعی، سامانه های آموزش الکترونیکی، هوش مصنوعی، واقعیت مجازی، واقعیت افزوده، اینترنت اشیا، کلان داده ها و سایر فناوری های نوظهور، چشم انداز جدیدی از یادگیری را شکل داده اند که فرصت ها و چالش های متعددی را برای نظام های آموزشی ایجاد کرده اند. در چنین شرایطی، موفقیت نظام تعلیم و تربیت بیش از هر زمان دیگری به توانایی معلمان، دانش آموزان و مدیران آموزشی در بهره گیری آگاهانه، هدفمند و مسئولانه از رسانه ها، فناوری های دیجیتال و ابزارهای نوین وابسته شده است. در عصر اطلاعات، حجم گسترده داده ها و پیام های رسانه ای با سرعتی بی سابقه در حال تولید و انتشار است. افراد در طول شبانه روز با انبوهی از اخبار، تصاویر، ویدئوها، تبلیغات، محتوای آموزشی و اطلاعات گوناگون مواجه هستند که همگی می توانند بر نگرش ها، باورها، تصمیم گیری ها و رفتارهای آنان اثرگذار باشند. در چنین فضایی، صرف دسترسی به اطلاعات نمی تواند تضمین کننده یادگیری موثر یا تصمیم گیری صحیح باشد، بلکه آنچه اهمیت دارد، توانایی تحلیل، ارزیابی، تفسیر، اعتبارسنجی و استفاده صحیح از اطلاعات است. این توانایی ها در قالب مفهوم «سواد رسانه ای» مطرح می شوند. سواد رسانه ای به افراد کمک می کند تا ضمن شناخت اهداف، ساختارها، پیام ها و تکنیک های رسانه ای، بتوانند با دیدی انتقادی محتوای رسانه ها را تحلیل کرده، اخبار جعلی و اطلاعات نادرست را تشخیص دهند و از تاثیرات منفی جریان های رسانه ای مصون بمانند. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی نقش سواد رسانه ای، سواد دیجیتال و فناوری های نوظهور در توسعه آموزش اثربخش پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که تلفیق سواد رسانه ای، سواد دیجیتال و بهره گیری از فناوری های نوظهور، نقش تعیین کننده ای در ارتقای کیفیت و اثربخشی آموزش دارد و می تواند یادگیری را از حالت سنتی و حافظه محور به فرآیندی فعال، تعاملی و مهارت محور تبدیل کند.

کلیدواژه ها:

سواد رسانه ای ، سواد دیجیتال ، فناوری نوظهور ، آموزش اثربخش ، یادگیری