بررسی رابطه هوش هیجانی، خودکارآمدی معلمان و مدیریت اثربخش کلاس درس با کیفیت آموزش

نظام های آموزشی در عصر حاضر با تحولات گسترده ای در حوزه های علمی، فناوری، اجتماعی و فرهنگی مواجه هستند و این تحولات، انتظارات جدیدی را از نظام تعلیم و تربیت و به ویژه معلمان ایجاد کرده است. امروزه دیگر هدف آموزش صرفا انتقال اطلاعات و دانش نظری نیست، بلکه پرورش انسان هایی توانمند، خلاق، مسئولیت پذیر، دارای مهارت های اجتماعی، تفکر انتقادی و توانایی حل مسئله از مهم ترین رسالت های آموزش و پرورش محسوب می شود. تحقق این اهداف در گرو برخورداری مدارس از محیط های آموزشی اثربخش و باکیفیت است؛ محیط هایی که در آن دانش آموزان بتوانند ضمن یادگیری مفاهیم درسی، احساس امنیت، انگیزش، تعلق و مشارکت فعال را نیز تجربه کنند. در این میان، کیفیت آموزش به عنوان یکی از مهم ترین شاخص های موفقیت نظام های آموزشی، بیش از هر عامل دیگری تحت تاثیر عملکرد معلمان قرار دارد؛ زیرا معلم به عنوان مهم ترین عنصر انسانی آموزش، نقش محوری در طراحی، اجرا، هدایت و ارزشیابی فرایند یاددهی-یادگیری ایفا می کند. در دهه های اخیر، مفهوم کیفیت آموزش به یکی از اساسی ترین دغدغه های سیاست گذاران، مدیران آموزشی، پژوهشگران و معلمان تبدیل شده است. کیفیت آموزش مفهومی چندبعدی است که تنها به میزان یادگیری دانش آموزان محدود نمی شود، بلکه عواملی همچون اثربخشی تدریس، ایجاد فرصت های برابر یادگیری، تعامل موثر میان معلم و دانش آموز، استفاده از روش های تدریس فعال، ارزشیابی مستمر، رضایت دانش آموزان و والدین، رشد مهارت های شناختی و عاطفی فراگیران و ایجاد محیطی پویا و انگیزه بخش را نیز در بر می گیرد. آموزش باکیفیت زمانی محقق می شود که معلمان علاوه بر تسلط بر دانش تخصصی، از توانایی های روان شناختی، اجتماعی و مدیریتی لازم برای هدایت کلاس درس برخوردار باشند. به همین دلیل، پژوهش های نوین آموزشی بیش از گذشته بر نقش ویژگی های فردی و حرفه ای معلمان در ارتقای کیفیت آموزش تاکید دارند. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی رابطه هوش هیجانی، خودکارآمدی معلمان و مدیریت اثربخش کلاس درس با کیفیت آموزش پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که هوش هیجانی، خودکارآمدی معلمان و مدیریت اثربخش کلاس درس از مهم ترین عوامل موثر بر کیفیت آموزش هستند و تقویت این مولفه ها می تواند زمینه ارتقای عملکرد حرفه ای معلمان، بهبود فرآیند یاددهی–یادگیری، افزایش انگیزش و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان و در نهایت ارتقای کیفیت نظام تعلیم و تربیت را فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

هوش هیجانی ، خودکارآمدی معلمان ، مدیریت اثربخش ، کلاس درس ، کیفیت آموزش