تمرین شناسی دریدایی تئاتر: ساخت شکنی و ساخت دهی به مثابه متدی برای تمرین؛ مطالعه موردی هملت ماشین به کارگردانی رابرت ویلسون

این مقاله به تمرین شناسی تئاتر از زاویه ساخت شکنی ژاک دریدا می پردازد و درباره این موضوع بحث می شود که فضای تمرین تئاتر صرفا مرحله ای برای آماده کردن یک اجرا نیست بلکه پلاتوی تمرین محل ساخت شکنی از معانی، نقش ها، روش ها، سبک ها، میزانسن های الگو، نظام سلسله مراتبی قدرت و قراردادهای تئاتر است. تمام این حوزه ها در تمرینات ازهم گسسته و ویران می شوند تا دوباره بنا شوند و طرحی نو درانداخته و اجرایی ساخته شود. اجراهای ساخت شکنانه محصول تمرینات ساخت شکنانه هستند. مانند اجرای هملت ماشین توسط رابرت ویلسون. او در این اجرا از طریق ساختار غیرخطی؛ کمرنگ کردن متن و پررنگ کردن عناصر دیداری؛ کلاژ نورها، اصوات، پیکره ها و موسیقی و نیز به تعویق انداختن معنا و سپردن تفسیر به تماشاگر، اجرایی ساخت شکنانه ترتیب داده است. ویلسون تمام الگوهای کلیشه شده تئاتری را ویران می کند و دوباره الگوهایی جدید و متفاوت بنا می کند. او تجربه ای تئاتریکالیته و متفاوت برای تماشاگر خلق می کند. تجربه ای حسانی و بدن مند. در مقاله حاضر بر این نکته تاکید می شود که یکی از محل های تحقق عملی نظریه ساخت شکنی فلسفی، در میدان عمل تئاتر و در تمرینات است. دریدا لوگوس محوری در فلسفه و زبان را نقد می کند و ویلسون لوگوس محوری در تئاتر را. درواقع در پلاتوی تمرین از لوگوس تئاتر ساخت شکنی می شود. در تمرینات تئاتر ساختار های تثبیت شده مانند انسجام دراماتیک یا ژانرهای متعارف شکسته می شوند. بی ثباتی، سیلان، امکان تغییر دائم، شناوری در تمرینات به این امر کمک می کنند. در تمرینات نظم قدیم تئاتر واپاشیده می شود و امکان استقرار نظمی جدید ممکن می شود. درنهایت مقاله به این نتیجه می رسد که در تمرینات با رویکرد ساخت شکن، هژمونی تئاتر متعارف شکسته می شود و اشکال اجرایی و بیانی متفاوت تجربه و آزمایش می شوند.

کلیدواژه ها:

ساخت شکنی ، دریدا ، رابرت ویلسون ، تمرین شناسی ، هملت ماشین