بهینه سازی نگهداری پیشگیرانه مبتنی بر ریسک (RBM) در ابنیه و تاسیسات شهری با بهره گیری از CMMS و شاخص های هوشمند عملکرد: تطبیق تجربیات جهانی با شهر شیراز

مدیریت نگهداری و تعمیرات ابنیه و تاسیسات شهری در کلان شهرهایی مانند شیراز، به دلیل گستردگی دارایی های فیزیکی، تنوع سازه ای و محدودیت منابع، از چالش های اساسی مدیریت شهری است. این پژوهش با هدف طراحی چارچوبی یکپارچه برای نگهداری پیشگیرانه مبتنی بر ریسک (RBM) با پشتیبانی سیستم مدیریت نگهداری و تعمیرات کامپیوتری (CMMS) و شاخص های عملکرد کلیدی (KPI) انجام شده است. روش پژوهش در سه مرحله: ۱) مرور تجارب موفق جهانی در شهرهای سنگاپور، دبی، لندن، توکیو و استکهلم. ۲) تحلیل تطبیقی با شرایط بومی شیراز با استفاده از داده های GIS و سند راهبردی «شیراز ۱۴۱۰». ۳) شبیه سازی پایلوت با نرم افزار AnyLogic در منطقه سه شیراز بر پایه نتایج اجرای آزمایشی واقعیت تدوین گردید. نتایج نشان داد که مدل های موفق جهانی RBM بر سه اصل مشترک استوارند: اولویت بندی ریسک، دیجیتالی سازی فرآیندها و مشارکت شهروندان. در این پژوهش، ماتریس ریسک بومی بر اساس روش FMEA و استاندارد ISO ۳۱۰۰۰ تدوین شد و چارچوب اجرایی پنج مرحله ای شامل ممیزی دارایی ها، تحلیل ریسک، استقرار CMMS، اتصال به سیستم های شهروندی و هوشمندسازی با IoT و AI ارائه گردید. شبیه سازی نتایج بر اساس تجربیات واقعی سنگاپور (کاهش ۳۰–۴۰٪ هزینه های نگهداری در تاسیسات حمل ونقل) و دبی (افزایش ۲۰۰٪ گزارش دهی شهروندی با سیستم های مشابه Smart Eye) نشان داد که اجرای مدل پیشنهادی می تواند زمان توقف های برنامه ریزی نشده را تا ۶۹٪ و هزینه های تعمیرات اضطراری را حدود ۱۵ میلیارد تومان در سال کاهش دهد و در عین حال شاخص های عملکردی مانند ۳٫۲MTTR ≤ ساعت و ۳٫۵ROI ≥ را محقق سازد. این چارچوب با برنامه «شیراز ۱۴۱۰» هم راستا است و قابلیت تعمیم به سایر کلان شهرهای ایران را دارد.

کلیدواژه ها:

نگهداری پیشگیرانه ، CMMS ، مدیریت دارایی شهری ، شیراز ، هوشمندسازی