مدیریت نگهداری پل ها در ایران با رویکرد بررسی وضعیت موجود و تجارب بین المللی

پل ها به عنوان شریان های اصلی شبکه حمل ونقل، نقش حیاتی در ایمنی ترافیک، توسعه اقتصادی و پایداری زیرساخت ها ایفا می کنند. بااین حال، فرسودگی زودرس و کاهش عمر مفید پل ها در ایران عمدتا ناشی از نبود نظام مدیریت نگهداری کارآمد، کمبود بودجه منظم، ضعف پایش مستمر و فقدان بانک اطلاعاتی یکپارچه است. این پژوهش با رویکرد داده محور و روش تحلیلی-مروری، ضمن بررسی وضعیت موجود مدیریت پل ها در ایران و مقایسه آن با تجارب موفق بین المللی (ایالات متحده، ژاپن و آلمان)، چارچوبی عملیاتی برای استقرار نظام مدیریت نگهداری پیشگیرانه و هوشمند پیشنهاد می دهد. نتایج نشان می دهد که پیاده سازی سیستم جامع مدیریت پل (BMS) همراه با پایش سلامت سازه ای (SHM)، بهره گیری از حسگرهای هوشمند، پهپادهای بازرسی و هوش مصنوعی، می تواند هزینه های چرخه عمر پل ها را ۲۰ تا ۴۰ درصد کاهش داده و عمر مفید آن ها را تا ۳۰ سال افزایش دهد. همچنین نگهداری پیشگیرانه و مبتنی بر شرایط در مقایسه با رویکرد واکنشی و اضطراری، تا ۷۰ درصد هزینه های تعمیراتی را کاهش می دهد. مهم ترین چالش های ایران شامل نبود داده های باز و دقیق، کمبود نیروی متخصص، بودجه بندی واکنشی و ضعف هماهنگی سازمانی است. در نهایت، پیشنهاد می شود با تدوین سامانه ملی BMS یکپارچه، اجرای بازرسی های دوره ای استاندارد، تخصیص بودجه ثابت و هدفمند برای نگهداری پیشگیرانه، آموزش مستمر کارشناسان و بهره گیری گسترده از فناوری های نوین، به سمت مدیریت داده محور و پیش بینانه پل ها حرکت شود تا ایمنی، دوام و بهره وری اقتصادی شبکه حمل ونقل کشور به طور چشمگیری ارتقا یابد.

کلیدواژه ها:

مدیریت پل ، سیستم مدیریت پل (BMS) ، نگهداری پیشگیرانه ، نگهداری مبتنی بر شرایط ، پایش سلامت سازه ای (SHM) ، رویکرد داده محور ، ایمنی زیرساخت