بررسی پویایی زمین در دامنه های رانشی شهر شهرکرد به منظور تدوین راهبردهای نگهداری پیشگیرانه زیرساخت های شهری

گسترش ساخت وساز در دامنه های کوهستانی شهرکرد، به ویژه در مناطق تهلیجان، باباولی، درازگوش و منظریه، موجب تشدید مخاطرات زمین ساختی نظیر رانش دامنه ای و نشست سطحی شده است. این پژوهش با هدف پایش پویایی زمین و تدوین راهبردهای نگهداری پیشگیرانه برای زیرساخت های شهری، از فناوری های نوین سنجش از دور شامل تداخل سنجی راداری (InSAR) و لایدار (LiDAR) بهره می گیرد. داده های ماهواره ای Sentinel-۱ برای تحلیل جابجایی سطحی و داده های LiDAR زمینی برای مدل سازی سه بعدی سازه ها به کار گرفته شده اند. تلفیق این داده ها در محیط ArcGIS Pro و طراحی داشبورد مدیریتی با استفاده از Power BI، امکان اولویت بندی تعمیرات و مقاوم سازی را فراهم کرده است. نتایج حاصل از پردازش داده های InSAR نشان داد که نرخ نشست در برخی نقاط از ۲۵ میلی متر در سال فراتر رفته و با تخلیه سفره های زیرزمینی و بارگذاری سازه ای هم راستا بوده است. مدل سازی LiDAR نیز انحراف ستون ها، ترک های دیوار و تغییرات هندسی در ساختمان های واقع در دامنه های رانشی را آشکار ساخت. نقشه های ریسک تولیدشده در محیط GIS، ساختمان ها را بر اساس شاخص های جابجایی، هندسه، قدمت و نوع سازه طبقه بندی کرده اند. داشبورد مدیریتی طراحی شده، وضعیت سلامت سازه ها را به صورت رنگی و عددی نمایش داده و امکان هشداردهی خودکار و گزارش گیری دوره ای را فراهم کرده است. در نهایت، مجموعه ای از راهکارهای مهندسی، مدیریتی و سیاست گذاری برای کاهش ریسک و افزایش تاب آوری شهری پیشنهاد شده است. چارچوب پیشنهادی قابلیت تعمیم به سایر شهرهای کوهستانی ایران را دارد و می تواند مبنای طراحی سامانه های نگهداری پیش بینی محور در مدیریت شهری باشد.

کلیدواژه ها:

رانش ، فرونشست ، نگهداری ، تعمیر ، تاسیسات-شهری