ارزیابی تاثیر احداث فرهنگسرا بر پایداری اجتماعی و بهبود زیرساخت های شهری در سکونتگاه های غیررسمی کوی امام علی(ع) و قنات ناصری شهر اراک

سکونتگاه های غیررسمی، به عنوان یکی از پیچیده ترین چالش های شهری، از چالش های اصلی شهرنشینی، با توجه به فقر شدید زیرساختی و کالبدی و اضمحلال سرمایه اجتماعی نیازمند مداخلات شهری پایدار و چندبعدی بوده، که در دهه های اخیر، در حاشیه شهر اراک موجب بروز مشکلاتی نظیر ضعف انسجام اجتماعی، ناهنجاری های فرهنگی و احساس نابرابری فضایی شده است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی تاثیر احداث فرهنگسراها بر پایداری اجتماعی (انسجام جامعه، مشارکت مدنی، کاهش آسیب های اجتماعی و رضایت ساکنان) و بهبود زیرساخت های شهری (دسترسی به فضاهای عمومی، خدمات فرهنگی، ایمنی و حمل ونقل) در دو سکونتگاه غیررسمی کوی امام علی و قنات ناصری شهر اراک، با روش توصیفی-تحلیلی و ابزار پرسشنامه ای انجام شد. یافته ها نشان می دهد که مدیریت شهری اراک از یک «مدل دو وجهی سخت افزار-نرم افزار» بهره برده است؛ «فرهنگسرا» (سخت افزار) به عنوان زیرساخت کالبدی و پایگاهی برای اجرای برنامه های «اجتماع محور» (نرم افزار) عمل کرده است. این مداخله دوگانه، تاثیرات معناداری در دو سطح: ارتقای پایداری اجتماعی، از طریق تقویت انسجام، مشارکت و توانمندسازی، هویت مکانی و امنیت ساکنان و بهبود زیرساخت های شهری، از طریق جبران مستقیم کمبود سرانه ها و ایفای نقش محرک(کاتالیزوری) برای تسریع سایر پروژه های عمرانی داشته است. که در مورد قنات ناصری، احداث فرهنگسرا در اراضی خارج از محدوده مصوب، به مثابه یک ابزار «مشروعیت بخش» و مداخله ای ساختاری برای شکستن بن بست حقوقی و به رسمیت شناختن این سکونتگاه عمل کرده است. نتایج نشان داد احداث فرهنگسرا تاثیر مثبت و معناداری بر شاخص های پایداری اجتماعی و به بهبود زیرساخت های شهری و بازآفرینی شهری مناطق غیررسمی داشته است.

کلیدواژه ها:

پایداری اجتماعی ، زیرساخت شهری ، سکونتگاه غیررسمی ، فرهنگسرا ، شهر اراک