تاب آوری شهری در برابر سیلاب: مطالعه موردی سیلاب ۱۴۰۳ در مشهد

یکی از مهمترین اصول در طرح های سیویل و شهرسازی طراحی سیستم های جمع آوری و دفع آب های سطحی حاصل از بارش می باشد. عدم اجرای مناسب معابر و شریان های داخل و خارج شهر باعث می شود تا رواناب حاصل از بارش به صورت غیراصولی جمع آوری شود. این مساله مشکلاتی را برای ساکنین و وسایل نقلیه عبوری در مناطق فوق الذکر فراهم می کند. بارش های شدید و وقوع سیلاب اردیبهشت ماه ۱۴۰۳ در مشهد، آسیب پذیری این کلان شهر را در مواجهه با پدیده های اقلیمی شدید نمایان ساخت. این مقاله با تحلیل عوامل طبیعی (مانند تغییر الگوی بارش و شدت بارش نقطه ای) و عوامل انسانی (مانند گسترش نامناسب شهری، تغییر مسیر مسیل ها و ناکارآمدی زیرساخت های موجود) به بررسی ریشه های این رخداد می پردازد. عدم کفایت ظرفیت کانال های موجود، شیب کم مسیل اقبال شرقی در ابتدای مسیر، شیب بسیار زیاد معابر و شاخه های فرعی متصل به مسیل، حجم بالای رواناب ناگهانی، اتصالات نامناسب در طول مسیل و احداث دو تقاطع مهم شهری در کنار مسیل به عنوان چالش های اصلی شناخته شدند. در این پژوهش، راهکارهایی مبتنی بر رویکرد تاب آوری شهری شامل اقدامات سریع موقت (مانند هدایت آب، آرام سازی جریان و رفع موانع) و اقدامات دائمی (مانند بازنگری طرح های جامع، ایجاد حوضچه های تاخیری، اصلاح مسیر مسیل ها و ارتقای سامانه های هشدار) ارائه شده است. نتایج نشان می دهد که اجرای راهکارهای پیشنهادی، نقش موثری در کاهش خسارات، افزایش ظرفیت مدیریت ریسک سیلاب و بهبود تاب آوری شهری خواهد داشت.

کلیدواژه ها:

مشهد ، تاب آوری شهری ، سیلاب ، مسیل ، هدایت آب های سطحی