ارائه چارچوب نگهداری و تعمیرات پیشگیرانه مبتنی بر پایش وضعیت برای ناوگان حمل ونقل عمومی شهری (مطالعه موردی: خط ۲ قطار شهری مشهد)

ناوگان حمل ونقل عمومی شهری، ستون فقرات جابه جایی روزمره شهروندان در کلان شهرها را تشکیل می دهد و هر اختلال در آن، مستقیما بر کیفیت زندگی و اعتماد مردم به سیستم حمل ونقل اثرگذار است. در بسیاری از شهرها، برنامه های نگهداری و تعمیرات ناوگان همچنان مبتنی بر زمان بندی های ثابت یا اقدامات اصلاحی پس از بروز خرابی است و کمتر بر وضعیت واقعی تجهیزات تکیه دارد. نتیجه چنین رویکردی، افزایش خرابی های ناگهانی، اتلاف منابع و کاهش تاب آوری شبکه حمل ونقل عمومی است. در این مقاله، چارچوبی برای طراحی نظام نگهداری و تعمیرات پیشگیرانه مبتنی بر پایش وضعیت در ناوگان حمل ونقل عمومی شهری ارائه می شود که تمرکز آن بر سامانه های ریلی است. به عنوان مطالعه موردی، خط ۲ قطار شهری مشهد انتخاب شده است؛ خطی مترویی و تمام زیرزمینی که با چندین ایستگاه و ۲۰ رام قطار، بخشی مهم از جابه جایی روزانه شهر را بر عهده دارد. در چارچوب پیشنهادی، ابتدا زیرسامانه های بحرانی ناوگان شامل کشش و ترمز، تعلیق و بوژی، درب ها، تهویه مطبوع و تجهیزات ایمنی و کنترلی شناسایی و برای هر یک، شاخص های وضعیت تعریف می شود. داده های مورد نیاز از سوابق خرابی، فرم های بازرسی دوره ای و در صورت وجود، سامانه های پایش هوشمند استخراج می گردد. سپس با استفاده از روش فرایند تحلیل سلسله مراتبی، وزن نسبی شاخص ها تعیین و با بهره گیری از روش TOPSIS، وضعیت هر رام قطار ارزیابی و رتبه بندی می شود. نتایج نشان می دهد که این چارچوب می تواند مبنایی عملی برای اولویت بندی اقدامات نگهداری و تعمیرات، کاهش خرابی های اضطراری و تقویت تاب آوری شبکه حمل ونقل عمومی شهری فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

حمل ونقل عمومی شهری ، نگهداری و تعمیرات پیشگیرانه ، پایش وضعیت ، قطار شهری مشهد ، تصمیم گیری چندمعیاره