تربیت تمام ساحتی در عمل؛ چگونه مهارتهای زندگی را در لابه لای درس فارسی پرورش دهیم؟

پژوهش حاضر با هدف ارائهی مدلی عملیاتی برای تلفیق مهارتهای زندگی با تدریس روزانهی درس فارسی در پایههای اول تا سوم ابتدایی و بررسی تاثیر آن بر رشد همهجانبهی دانشآموزان انجام شده است. این پژوهش با رویکرد کیفی و به روش اقدامپژوهی بر روی ۶۰ دانشآموز در یکی از مدارس عادی دورهی ابتدایی در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ اجرا گردید. دادهها از طریق مشاهدهی مشارکتی، یادداشتهای میدانی، تحلیل پاسخهای نوشتاری و گفتوگوی دانشآموزان، مصاحبه با والدین و بررسی عملکرد تحصیلی جمعآوری شد. مدل تلفیقی شامل سه مرحلهی تشخیص و برنامهریزی، اجرا و اقدام، و بازبینی و ارزشیابی بود که طی ۱۴ جلسهی آموزشی در هر پایه اجرا گردید. یافتهها نشان داد که تلفیق هدفمند مهارتهای زندگی با درس فارسی، تاثیر مثبت و معناداری بر تمامی مولفههای دهگانهی مهارتهای زندگی (خودآگاهی، همدلی، ارتباط موثر، روابط بینفردی، تصمیمگیری، حل مسئله، تفکر خلاق، تفکر نقاد، مقابله با هیجانات و مقابله با استرس) داشته است. بیشترین افزایش مربوط به مولفههای همدلی و تفکر خلاق بود. همچنین، یافتههای کیفی حاکی از تعمیمپذیری مهارتهای آموختهشده به موقعیتهای واقعی زندگی و بهبود عملکرد تحصیلی دانشآموزان در درس فارسی بود. بر اساس یافتهها، میتوان نتیجه گرفت که مدل تلفیقی ارائهشده، با بهرهگیری از ظرفیتهای نهفته در کتاب فارسی و بدون نیاز به زمان، امکانات یا محتوای جداگانه، توانسته است بهطور همزمان به پرورش ابعاد شناختی، عاطفی و اجتماعی دانشآموزان بپردازد و گامی موثر در جهت تحقق تربیت تمامساحتی مورد تاکید سند تحول بنیادین بردارد. این مدل، با سادگی و قابلیت اجرا توسط تمامی معلمان ابتدایی، پاسخی عملی به دغدغهی معلمان در زمینهی چگونگی پرداختن به مهارتهای زندگی در کنار آموزش مفاهیم درسی است.