مروری نظام مند بر کاربردهای هوش مصنوعی و ابزارهای دیجیتال در یادگیری دانش آموزان دوره ابتدایی: فرصت ها، چالش ها و ملاحظات اخلاقی

با ظهور هوش مصنوعی و تحول ابزارهای دیجیتال، آموزش در مقطع ابتدایی با فرصت ها و چالش های نوظهوری روبه رو شده است. هدف از پژوهش حاضر، مروری نظام مند بر کاربردهای هوش مصنوعی و ابزارهای دیجیتال در یادگیری دانش آموزان دوره دوم ابتدایی (پایه های چهارم تا ششم) و شناسایی فرصت ها، چالش های اجرایی و ملاحظات اخلاقی مرتبط با آن ها در بازه زمانی ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۶ است‎.‎روش شناسی: این مطالعه با روش مروری نظام مند‎ (Systematic Review) ‎انجام شد. جست وجو در پایگاه های اطلاعاتی معتبر شامل‎ Google Scholar ‎،‎ SID ‎و‎ Magiran ‎با استفاده از کلیدواژه های مرتبط انجام گرفت. پس از غربالگری بر اساس معیارهای ورود و خروج، مطالعات مرتبط شناسایی و با رویکرد ترکیب روایی و کدگذاری موضوعی مورد تحلیل قرار گرفتند یافته ها نشان داد که کاربردهای فناوری در این مقطع در هفت محور اصلی شامل شخصی سازی یادگیری، پشتیبانی از تدریس، ارزشیابی تکوینی، بازی وارسازی، محتوای چندرسانه ای، تحلیل یادگیری و ابزارهای گفت وگومحور قابل دسته بندی است.مهم ترین فرصت ها شامل افزایش انگیزش، بازخورد فوری و تفکیک آموزشی بود. در مقابل، چالش های زیرساختی، بار شناختی، ضرورت توانمندسازی معلمان و مسائل مربوط به اعتبار محتوای تولیدشده توسط هوش مصنوعی، از موانع اصلی شناسایی شدند. همچنین، ملاحظات اخلاقی پیرامون حریم خصوصی داده های کودک، سوگیری الگوریتمی و نقش نظارتی معلم به عنوان مضامین کلیدی استخراج گردید.نتایج نشان می دهد که هوش مصنوعی و ابزارهای دیجیتال پتانسیل بالایی برای ارتقای کیفیت یادگیری در دوره دوم ابتدایی دارند؛ اما اثربخشی آن ها منوط به طراحی آموزشی سنجیده و حفظ نقش محوری معلم به عنوان میانجی تربیتی است. پیشنهاد می شود سیاست گذاران بر تدوین چارچوب های اخلاقی داده و برنامه های توانمندسازی معلمان تمرکز کنند‎.‎

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی در آموزش ، ابزارهای دیجیتال ، یادگیری الکترونیکی ، دوره دوم ابتدایی ، مروری نظام مند ، اخلاق فناوری.